MENU

विचार/अनुभूति

प्रहरी राजनीतिक दलको संगठन भयो भने के होला ?

पूर्व डिआइजी हेमन्त मल्ल –

नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक उपेन्द्रकान्त अर्यालले आगामी फागुन २ गतेबाट ३० वर्षे सेवा अवधि पूरा गरी अनिवार्य अवकाश पाउँदै हुनुहुन्छ । उहाँसगै ११ जना प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षकले अवकाश पाउने भएपछि डिआइजीमध्येबाट एक जना आइजी बन्ने छन् । 

आइजीको सेवा अवधि सकिन चार दिन बाँकी छँदासम्म भावि तथा २५औं आइजी को बन्ने अहिलेसम्म टुंगो लाग्न सकेको छैन । अहिलेको यो आइजी विवाद दुई/तीन वटा पाटोबाट हेनु पर्ने हुन्छ ।

पहिलो कुरा आइजीको अंशवण्डा लगाइयो । सशस्त्रको आइजी माओवादीलाई र नेपाल प्रहरीको आइजी कांग्रेसलाई । यसरी लगाइएको भागवण्डा एकदमै विडम्बना हो । आइजी बनाउने जिम्मा सरकारको भएपनि अंशवण्डा गर्नु नितान्त गलत हो । 

अर्को कुरा प्रहरी अफिसरले पनि आफ्नो स्वार्थपूर्तिका लागि राजनीति गरेको देखिन्छ । प्रहरी अफिसरले विभिन्न नेताको घरको ढोका चाहर्ने र भेट्ने गरेका छन् । यसले दिर्घकालीन रुपमा प्रहरीमा असर पार्छ । प्रहरी अहिलेदेखि मात्रै नभएर पहिलेदेखि आफ्नो स्वार्थपूर्ति गर्न नेताको ढोका घच्घच्याउने गरिन्छ ।  यसरी प्रहरी हेर्दा स्वयमले पनि राजनीति गर्न थालेको बुझिन्छ । प्रहरीमा राजनीति हावि हुँदै गयो भने सच्चा देशभक्त प्रहरी भन्दा कुनै राजनीतिक दलको प्रहरी संगठन बन्छ । राजनीतिक दलको प्रहरी संगठन भयो भने कसरी काम गर्ला ? यो कसैल सोचेका छैनन् । 

प्रहरीमा एक, दुई, तीन भनेर वरिष्ठता छुट्याएको छैन  

प्रहरी ऐन र नियमावलीले एकै पदका रहेका प्रहरीलाई एक, दुई, तीन भनेर वरिष्ठता छुट्याएको छैन । ऐन र नियमावलीमा पनि एआइजीबाट आइजी बनाउने र एआइजी नभएको खण्डमा डिआइजीबाट बनाउने भन्ने लेखिएको छ । त्यसकारण सबै डिआइजी आइजीका दाबेदार हुन् । यहाँ एक नम्बरको दाबेदार दुई नम्बरको दाबेदार भन्ने छैन । मेरो विचारमा एक नम्बर दुई नम्बर छुट्याउनु गलत छ ।

जस्तो की १० जना एसएसपी डिआइजीमा बढुवा हुँदा केही संकेत वा नाम त दिनै पर्छ । त्यही भएर १, २, ३ भनेर नाम राखिएको हो । जुनियर सिनियर भन्ने हुँदैन । प्रमोशन भएका बेला नाम लेख्दा पनि अगाडि पछाडि हुने भएकोले त्यही भएको हो । त्यसकारण चार जना मात्रै हैन नेपाल प्रहरीमा रहेका अहिलेका २७ जना डिआइजी नै आइजीका दाबेदार हुन् । २७ जना मध्येबाट एक जना आइजी बन्नुपर्छ । चार जना मध्येबाट हैन । 

यसरी बनाइनु पर्छ आइजी 

अहिले चार जना डिआइजी चर्चामा आएका छन् । यी मात्र हैन, अन्य डिआइजीलाई पनि चर्चामा राख्नुपर्छ । तिनीहरुको पर्फमेन्स, ट्याक रेकर्ड, भर्ना भएदेखि अहिलेसम्मको पर्फमेन्स, कार्यक्षमता अनुसार आइजी बनाइनुपर्छ । कार्यकुशलता, कार्यक्षमता, उत्तरदायित्व वहन गर्न सक्ने क्षमता, नेतृत्व प्रदान गर्न सक्ने कुशलता तथा आफूभन्दा मुनिको प्रहरीलाई प्रोत्साहन र परिचालन गर्न सक्ने सामथ्र्यका आधारमा आइजी बनाइनु पर्छ । जसका लागि चार जना मात्रै होइन सबै डिआइजी आइजीका दाबेदार हुन् । यो कुरा मिडियाले पनि विर्से । 

ऐनमै लखिएको छ , प्रहरी महानिरीक्षक पदमा बढुवा गर्दा प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षकहरू मध्येबाट र प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षकहरू नभएको अवस्थामा प्रहरी नायव महानिरीक्षकहरू मध्येबाट । त्यसकारण सबै डिआइजी आइजीका दाबेदार हुन । यीनै मध्येबाट उत्कृष्ठलाई हेरेर आइजी बनाउनुपर्छ ।

प्रत्येक आइजीले आफूभन्दा तल्ला अफिसरको पर्फमेन्सको मापन गरेको हुन्छ । त्यस्तै गृह मन्त्रालयका विभिन्न शाखा महाशाखामा तिनीहरुको रेकर्ड राखिएको हुन्छ । त्यो रेकर्ड हेरेर पर्फमेन्स तथा कार्यक्षतामा आधारमा भावि आइजी चुनिनुपर्छ । यसो गर्दा प्रहरी कर्मचारीको मनोवल बढ्नुका साथै प्रहरी संगठनले पनि गतिलो नेतृत्व पाउने छ । त्यसकारण बेस्ट अफ द बेस्ट छानौं, आइजी बनाऔं ।

यसकारण हुन्छ प्रहरीमा राजनीतिकरण

प्रहरी सबैभन्दा डाइनामिक एजेन्सी हो । डे टु डे प्रहरीको सम्पर्कमा हरेक मानिस हुन्छन् । जोकोही लाई जनुसकै समस्या परे पनि सुरुमा जाने ठाउँ भनेको प्रहरीमा नै हो । घरमा कुनै झगडा हँुदा होस् वा विभिन्न ठूला घटना किन नहोस् प्रहरीकोमा जानैपर्छ । 

त्यस्तै राजनीतिक स्तरमा पनि प्रहरीको प्रभाव पर्ने भएकाले प्रहरीमा राजनीतिकरण भएको हो । अर्को कुरा चुनाव हो । चुनाव आफ्नो पक्षमा पार्न नेताले आफू अनकुलका प्रहरी आफ्नो ठाउँमा भर्ना गर्न चाहान्छन् । जिल्लाको राजनीतिदेखि केन्द्रिय राजनीतिमा प्रहरीको प्रत्यक्ष प्रभाव पर्ने भएकाले आफ्नो स्वार्थपूर्तिका लागि प्रहरी भित्र चलखेल हुँदै आएको छ । यही कारणलेनै आइजीमा राजनीतिकीकरण भएको हो । 

राजनीतिकीकरणको प्रहरीमा नराम्रो असर पर्छ

राजनीतिकीकरण भएपछि प्रहरीमा नराम्रो असर पर्छ । यसले माथिदेखि तलसम्म असर पार्छ । यसको असर अनुशासन, मनोबल, कार्यदक्षतालगायतमा विस्तारै देखिँदै जान्छ । प्रहरीले अहिले भएका गतिविधिलाई सुक्ष्म तरिकाले अध्ययन गरेको छ । तर प्रहरीको माथिल्लो स्तरमा भएको यो लडाइँले कस्तो असर पर्छ भनेर कसैले बुझेनन् । यसले प्रहरीमा दिर्घकालिन असर पार्ने निश्चित छ । अहिले पनि यसको असर त देखिनै राखिएको छ ।

(पूर्व डिआइजी हेमन्त मल्लसँग नारायण अधिकारीले गरेको कुराकानीमा आधारीत) 

Mitsubishi

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

  • सिन्डिकेट एक्सप्रेस : घोक्राएर खाँद्छ, उफार्दै लान्छ

    सिट मात्र भरिएर हुँदैन, टेक्ने र झुण्डिने ठाउँ समेत नभर्दासम्म गाडीवालाको चित्त बुझ्दैन । नत्र बस साहुको खल्ती भरिँदैन । सुरुमा रित्तै रहेको बस जसरी पनि बसवालाले भर्छ । केही लागेन भने घण्टौं पर्खाउँछ । वर आएर पनि फेरि पहिल्यैकै ठाउँमा फर्काउँछ । बोकेर, उचालेर, झ्याँकुटी पारेर, लोभ्याएर, फकाएर जसरी पनि मान्छे खाँद्छ ।

  • विचरा बोर्डिङका विद्यार्थी : जेलसरी जिन्दगी, व्यवहारिक ज्ञान शून्य

    ९८ प्रतिशत ल्याएर पास गरिरहेको छोरोलाई घर परिवारलगायत व्यवहारिक पक्ष केही पनि थाहा हुँदैन । थाहा होस् पनि कसरी उसलाई परिक्षामा कसरी प्रतिशत बढाउने फर्मुला बाहेक अरु केही सिकाइएन। सबै किताबका फर्मुला कण्ठ बनाइयो तर उसलाई जिन्दगीको फर्मुला कहिल्यै सिकाइएन।

  • संस्कृतभाषा र धर्म–संस्कृति–शिक्षाका बालपाठ्यपुस्तक

    वर्तमान परिस्थितिमा नयाँ पुस्तामा धार्मिक–साँस्कृतिक जागरणको आव¬श्यकता अनुभव गरेर लामो समयदेखि संस्कृत भाषाको र वैदिक हिन्दु धर्म–संस्कृतिको अध्ययन, मनन, आचरण र प्रचार–प्रसारमा संलग्न हुँदै आएको स्वाद्ध्यायशाला¬कुटुम्ब यसतर्फ अग्रसर भैरहेको छ ।

  • भर्ना अभियानको तामझाम : गुणस्तर सुधारमा किन जाँदैन ध्यान ?

    भर्ना अभियान बिगतमा पनि हामीले हेरेकै हौँ । अहिले पनि त्यसलाई निरन्तरता दिन खोजिएको छ । हरेक वर्ष सरकारी निकायबाट तामझाम देखाउने क्रम यो वर्ष पनि चलेकै छ । तर विद्यार्थी सामुदायिक विद्यालयमा किन आएनन् ? कसरी विद्यार्थीलाई आकर्षण गर्ने ?

  • एमाले–माओवादी एकता : मासिने पालो अब कसको ?

    भारतले नमिलाइदिएसम्म एक अर्काका शत्रु रहेका एमाले र माओवादी मिलाप भएर तालमेल गरेर चुनावमा जाँदा कांग्रेस सकियो । यी दुई कम्युनिष्ट जोडिएर एउटै पार्टी बनाउने क्रम चल्दैछ यस बेला ।तर एउटा शक्ति अर्का विरूद्ध प्रयोग भएर क्रमै सँग एक–अर्कालाई मास्ने विदेशी दाउ रोकिएको छैन नेपाली राजनीतिमा ।प्रश्न बाँकी छ, मासिने पालो अब कसको ?

सबै हेर्नुहोस
Skill Training
पछिल्ला समाचारहरु

सोसल मिडिया