MENU

विचार/अनुभूति

Ncell Axiata
USAID

रेडियो– संगत र अनुभव

लक्ष्मण कार्की -

हिउँद यामको घमाइलो दिन । स्कुल छुट्टी थिएछ क्यार । आमाले आँगनमा तातोपानीले खल्याङमल्याङ नुहाइदिँदै हुनुहुन्थ्यो । नुवाइधुवाई निख्रिनै लाग्दा पर बाँसघारीतिरको बाटोबाट गीत घन्केको सुनियो । गीतको आवाज विस्तारै ठुलो हुँदै आयो । एकैछिनमा आगनको पल्लोछेउको तगारो खोलेर बुवा टुप्लुक्क देखिनुभयो ।

उहाँ मुसुमुसु हाँस्दै हुनुहुन्थ्यो । हातमा थियो टिलिक्कै टल्किने क्यासेटप्लेयर । जसमा घन्किरहेको थियो कुनै लोकगीत । पछि थाहा भयो त्यसको ब्राण्ड जापानीज नेशनल पानासोनिक रहेछ । अनि घन्किरहेको गीत राम थापाको श्वरको थिएछ । 

घरमा त्योभन्दा पहिले रेडियो थियो थिएन सम्झना छैन । ६ वटा ब्याट्रि चाहिने त्यो क्यासेटप्लेयर धेरै समय चाहीँ टिकेन । ब्याट्रि पटक्कै नटिक्ने भएपछि खान्की पुर्‍याउन हम्मे भएपछि बुवाले त्यसलाई बेचिपठाउनुभयो । त्यसलगत्तै घरमा कुन रेडियो आयो सम्झना छैन । तर रेडियो भने टुटेको थिएन । ब्राण्ड भने जापानीजबाट इण्डियनमा घटुवा भएको थियो । फिलिप्स र डेल्टोन ब्राण्डका तीनवटा ब्याट्री लाग्ने रेडियो फेरिइफेरिइ आइरहे । सवैजसोको आङमा कपडाको खोल सिलाइएको हुन्थ्यो । दायाँबाँया मिटर घुमाउन मिल्ने गोलागोला गाँठा अनि खोल्ने मार्ने अलि साना गाँठा हुने ती रेडिया प्राय रातोमाटो पोतिएको भित्तामा गाडिएका बाँसका चोकेमा झुण्डिबसेका हुन्थे । तर कहिलेकाहीँ बाहिरपट्टि दाउराको हारमा, कहिले ढोकामा माला टाँस्न गाडिएका काँटीमा झुण्डिन्थे । 

रेडियो सुन्ने लत यस्तो थियो जाँचका बेला, कामका बेला जतिबेला पनि रेडियोसँगको उठबस हुनैपर्ने । मनपर्ने कार्यक्रम आउने दिन घाँस काट्दा, बारी जोत्दा स्कुल जाँदापनि रेडियो बोकेरै गइयो । 

पढ्नलाई किताब हेर्‍यो कि उङ लाग्ने भएपछि विकल्प रेडियो नै हुन्थ्यो । तर बुवाआमाले थाहा पाए गाली गर्ने हुनाले बच्न गाह्रो थियो । रेडियो नेपालमा राति आउने दिन प्रतिदिन र गीत संगीतका अरु कार्यक्रम सुन्न धेरैपटक आवाज सानो पारेर रेडियोको स्पिकरमै कान टाँसेर सुतियो । कहिलेकाही राति कुनैबेला वा बिहान ब्युझँदा कानमा स्यायायाया आइरहेको हुन्थ्यो । मुण्टो दुखिरहेको हुन्थ्यो, आमाले त्यो थाहा पाउनुहोला भन्ने चिन्ता उस्तै । 

दिन प्रतिदिन, फोनइन, चौतारी, घटना र विचार, परिक्रमा, विज्ञान प्रविधि, साथीसँग मनका कुरा, प्रहरी, शाही नेपाली सैनिक कार्यक्रम, शनिबारको नाटक, फुटबलका प्रत्यक्ष प्रसारण आदि अनि पाण्डव सुनुवार, बासुदेव मुनाल, गोपाल गुरागाई, गोपाल बस्नेत, कृष्णा ताम्राकार, प्रविण गिरी, हरिशरण लामिछाने, नवराज लम्साल, पुरुषोत्तम दाहाल, बबिता बस्नेत, भरत भुर्तेल लगायतका आवाज अहिले पनि मस्तिष्कका कुनै न कुनै कुनामा स्टोरेज छन् । आवाजभन्दा बढी स्याँ स्याँ र सुँ सुँ मात्र गरिबस्ने विविसीको सर्टवेभमा अलिअलि बुझिने मणी राणा, खगेन्द्र नेपाली लगायतको आवाजको जादु अहिले सम्झिँदा पनि मन त्यसैत्यसै पुलकित हुन्छ । वाउ, कस्ता थिए ति आवाज र प्रस्तुति । 

एकपटक नेपाल र श्रीलंका हो कि बंगलादेशको फुटवलको लाइभ आइरहेको थियो । पाण्डव सुनुवारको लाइभ प्रसारणले आँखै अगाडि खेल भइरहेको हो कि जस्तो लाग्थ्यो । नेपाल १ गोलले पछि परेको थियो । एकछिनमा नेपालले गोल गर्ला जस्तो भयो, देवनारायण चौधरीले गरेको लामो थ्रोइङ लिएर मणी शाह अघि बढ्दै थिए पाण्डव दाइको कमेन्ट्रिले उत्साहित बनाएको थियो । गोल गरेर कम्तिमा खेल बराबरी हुन्छ भन्ने चाहना उधुम भइरहेको थियो । अचानक रेडियो बझ्न छोड्यो । यस्तरि पारो तातेछकि जमाएर रेडियोको स्पिकरमा एक बक्सिङ बजाइछु । स्पिकर कुच्चिएर भित्र पुग्यो । रेडियो बज्ने कुरै भएन, लाइभ कहाँबाट आउनु ? बेलुका समाचार सुन्ने बेलामा बुबाले धुइपताल रेडियो खोज्नुभयो । मैले धेरैबेरमा दिउँसो रेडियो कौसीबाट तल खसेको र खस्दा बारको घोचोमा ठोकिएको बहाना बनाएर कुरुप रेडियो दाखिल गरें । 

पछि उज्यालोबाट नेपालको फुटबल लाइभ गर्दापनि मैले पाण्डव दाइहरुको त्यो जिवन्त लाइभ कमेण्ट्री र स्पिकर कुच्चिने गरी मुक्का भेटेको शंखे रेडियोको याद झल्झली भयो । 

अलिपछि १० ब्याण्डको सानो रेडियो आएपछि निकै सुविस्ता भयो । धनकुटाको पाखिंबासमा तालिममा पाएको १८ सय रुपैयामध्ये ४ सय ९० रुपैया हालेर हिलेमा किटिक्क थिच्दा बज्ने सानो चाइनिज रेडियो किनें । फोकाफोका भएको प्लाष्टिकभित्र राखिएको रेडियो गोजीमा हालेर जहाँ जान पनि र जे गर्न पनि ख्याल सजिलो भएन । 

रेडियो धेरै सुनेपनि कुनैदिन रेडियोमै काम गरिएला भन्ने दश मनमा एक मनपनि थिएन । पत्रकार बन्ने भूतले लखेटिरहेपछि रेडियो सगरमाथामा शुल्क बुझाएरै इन्टर्नमा काम शुरु गरियो । २ महिनामा जम्मा एकपटक आफ्नो आवाजमा रिपोर्ट बज्यो । त्यहाँ काम गर्दागर्र्दै कान्तिपुर एफएममा काम थालियो । एकै दिन काम थालेका सातजनाको हाम्रो टोलीमा रुविना, श्रीकृष्ण, दिनेश, किरण जो पहिले नै अरु रेडियोमा समाचार वाचन गरिसकेका साथीहरुले कान्तिपुर डायरी घन्काइसकेका थिए । आफ्नो अत्तोपत्तो थिएन ।

एकदिन अचानक पवन दाइले ल ब्रो र म न्युज पढ्न जाने भन्नुभयो । मलाई अहिले पनि सम्झना छ त्यो सुन्दा मेरो सातोपुत्लो नै उडेको थियो । मैले नजान निकै प्रयास गरें । तर दाइले जानैपर्ने अडानका मुखिन्जी मेरो केही चलेन । म कसरि स्टुडियो पुगें र १२ बजेको डायरी पढें पत्तै भएन । त्यो डेब्यु बुलेटिनमा मैले समाचारको कति ठाउँमा हुर्मत लिएँ होला भन्ने सम्झिँदा चाहीँ अहिले नि रमाइलो लाग्छ । त्यो बुलेटिनको रेकर्ड राख्ने होस भने खै यो हुस्सु दिमागमा किन आएन कुन्नि ? 

गएको वर्षको भूकम्पका बेला हो खासमा मैले रेडियोको भ्याल्लु राम्रोसँग बुझेको । थानकोटको त्रिभुवन पार्कमा भूकम्पले दिमागै रन्थनाएका बेला कसैले मोवाइलमा रेडियो खोल्यो । जसमा साथी मिलन तिमिल्सिना भूकम्प गएकाले नआत्तिन आग्रह गर्दै हुनुहुन्थ्यो । के भएछ ? हँ रेडियोले के के भन्दैछ भन्दै सबैजना झुरुप्प रेडियोमा झुम्मिए । त्यसपछि म पनि अफिस आएँ र कर्ममा खटिएँ । जतिपटक भूकम्प आए मानिस भाग्थे हामी स्टुडियोभित्र छिर्थ्यौ र भन्थ्यौ – नभाग्नुहोस नआत्तिनुहोस । हामी रेडियो मै सुतेर गाडीभित्र बसेर अनि भाग्न अनि भुइतल्लामै स्ुटडियो सारेर पनि हामीले लगातार विपतका बेला नागरिकको सुचनाको भोक सकेसम्म मेट्ने प्रयासमा जुट्यौं । 

झण्डै १० वर्ष पुग्न लागेछ रेडियोमा पत्रकारका रुपमा काम थालेको । के पाइयो वा गुमाइयो यसको लेखाजोखा गर्दै गरौंला तर, जब कुनै रेडियोकर्मी दसैँ जस्ता चाडबाडका बेला आफ्नो निधार खाली नै राखेरपनि धुमधामका साथ दसैँ मनाइएको खबर प्रस्तुत गर्छ, महिनौ तलब नपाएपनि अन्यायमा परेकाहरुका दुख्ख उधिनिरहेको हुन्छ, सावाँ अक्षर छिचोल्न नसकेकाका कानमा देश विदेशमा के भइरहेको छ भन्ने खबर पुर्‍याइरहेको हुन्छ, प्रेममा धोका पाएकालाई नआत्तिन अनि भर्खर प्रेम गरिरहेकालाई नमात्तिन आग्रह गर्दै शाब्दिक रुपमा काँध थप्थपराइरहेको अनि मेरै लागि बनेका हुन कि क्याहो भन्ने खालका गीत बजाइरहेको हुन्छ, दुख्ख गरेर सफलता हासिल गरेकाका अनुभव सुनाएर कर्ममा लागिरहन अभिप्रेरित गरिरहेको हुन्छ, खेलेर पनि जीवनमा प्रगति गर्न सकिन्छ भनेर खेलाडीका अन्तरबार्ता सुनाइरहेको हुन्छ, चुल्होमा कराइ बसाएर तरकारी काटिरहेकी गृहिणीलाई तरकारीको विषादी कम गर्ने उपाय सुझाइरहेको हुन्छ, गाइलाई लागेको खोरेत निको पार्न अनि सागमा लागेको लाही हटाउने घरेलु तरिका सुनाइरहेको हुन्छ लाग्छ रेडियो कर्ममा लागेर रेडियोकर्मी भन्न पाउनु चानचुने कुरो होइन । र धेरैले यस्तो अवसर कहाँ पाएका छन् र ? 

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

  • पर्वतले कसेको गाँठो

    तपस्वीको तपस्थल, ज्ञानीको ज्ञानभूमि, प्रकृतिप्रेमी कविको भाव अङ्कुरित क्षेत्र, विज्ञानको अनुसन्धान पृष्ठभूमि, रोगीको ओखति भण्डार पर्वत मालाले नेपाली सौन्दर्य गाथालाई स्वाभिमानसँगै एकाकार गरेको छ ।

  • नेपाल भारत सम्बन्ध र राष्ट्रपतिको भ्रमण

    नेपाल र भारतको सदियौँ पुरानो कुटनीतिक सम्बन्ध मात्र नभएर रोटी र बेटीको सम्बन्ध अर्थात सामाजिक साँस्कृतिक सम्बन्धलाई नेपाली राजनीतिमा आज अलग ढंगले व्याख्या गर्न थालिएको छ ।

  • म मसानघाटको खरानीबाट जिउँदो भएर आएको मान्छे

    मलाई स्वप्नमा समेत आक्रमणको प्रयास भइरहेको छ भन्ने संकेत आएको थियो । प्रत्यक्ष भौतिक आक्रमणको सम्भावना त थिएन तर अभिचार क्रियाहरुको माध्ययमबाट पनि मानिसलाई कसरी विचलित पार्न सकिन्छ ? कसरी मानसिक रुपमा कमजोर बनाउन सकिन्छ ? भन्ने काम भयो ।

  • राजाका बग्गी गुडाउन बनेको सडकमा ८ लाख गाडी, अनि हर्न निषेध ?

    अल्प अध्ययन, अनुसन्धान तथा पक्षघात (प्यारालाइसिस) भएको सडक पूर्वाधारको उपस्थितिका बिच २०७४ वैशाख १ गतेबाट ध्वनि प्रदुषण कम गर्ने नाममा हर्न बजाउन प्रतिबन्ध लगाइएको छ । जसरी पनि कार्यान्वयन गरेरै छाड्छौँ भन्ने पदीय दम्भप्रति आफ्नो प्रतिरक्षा गर्नु पर्ने ट्राफिक प्रहरी माहाशाखा चुकेको देखियो ।

  • सरकारको अपरिपक्व कार्यशैली

    राज्यका निकायहरुमध्ये कार्यपालिका नागरिकको जनजीविकासँग प्रत्यक्षरुपमा जोडिएको हुन्छ । नागरिकको जीउधनको सुरक्षा, देशमा शान्ति सुव्यवस्था कायम राख्नु र नागरिकलाई राज्यको उपस्थिती प्रत्याभुत गर्नु उसको प्रमुख दायित्व र जिम्मेवारी हुन्छ ।

सबै हेर्नुहोस
Foreign Employment
Job Vacancy
पछिल्ला समाचारहरु

मेरो पनि भन्नु छ

  • भारतले पाकिस्तान र बंगलादेशको सिमामा पर्खाल लगायो भने नेपालले पाउने भुपरिवेष्ठित देशको अन्तर्राष्ट्रिय अधिकार हनन हुन सक्छ । भारतको कदमले नेपालले आयात गर्ने सबै कुरामा भारतकै भर पर्नुपर्ने हुन सक्छ । त्यसैले सरकारले यो विषयमा अहिल्यैदेखि चनाखो बस्नु जरुरी छ ।

    ​रोशन राइ
  • राजनीति गरेँ भन्दैमा स्कुल तथा क्याम्पसमा आगो लगाउन पाइदैन । आफैले ज्ञान लिने ठाउँमा विनास गरेर के गर्न खोजेका हुन् विद्यार्थी संगठनले ।

    ​दिपा डिएच
  • बिबिसी नेपाली सेवाका प्रमुख रबिन्द्र मिश्र राजनितिमा आउने भन्दा खुसी लागेको छ । हाम्रो आशालाई निरासा नबनाइ दिनु होला । केहि गरेर देखाइदिनु होला ।

    ​लेखराज गिरी
सबै हेर्नुहोस

सोसल मिडिया