MENU

विचार/अनुभूति

Ncell Axiata

सबै क्षयरोग सर्दैनन्

डा. मोहनकुमार प्रसार्इं -

क्षयरोग भन्ने बित्तिकै फोक्सोमा लाग्ने रोग भन्ने बुझिन्छ तर शरीरको नङ र कपालमा बाहेक सबै अंगमा क्षयरोग लाग्छ । क्षयरोगका किटाणुले पहिला आक्रमण गर्ने ठाउँ भनेको फोक्सो हो । शरीरमा माइकोब्याक्टेरियम ट्युबरकुलोसिस नामको सुक्ष्म जीवाणुको संक्रमणले क्षयरोग लाग्छ ।

क्षयरोगका बिरामीले खोक्दा, हाछ्यँु गर्दा किटाणुको संक्रमण हुन्छ । शरीरका अन्य अंगमा हुने क्षयरोग भन्दा फोक्सोमा लाग्ने क्षयरोग सर्नेसम्भावना बढी हुन्छ । तर सबै संक्रमितलाई क्षयरोग नै लाग्छ भन्ने हुँदैन, क्षयरोगको किटाणुले संक्रमित ९० प्रतिशत बिरामीलाई रोग लागेको हुँदैन । क्षयरोगका किटाणुको संक्रमण रोगमा परिणत हुनको लागि मानिसमा यस्तो अवस्था हुनु पर्छ,

  • शरीरको रोग प्रतिरक्षा शक्ति कमजोर हुनु
  • कुपोषण, एच आइ भी एड्स, मधुमेह जस्तो दीर्घकालिन रोग लागेको भए धुम्रपान, मध्यपान गर्ने 

फोक्सोको क्षयरोगको लक्षण

  • दुई हप्ता भन्दा धेरै खोकी लाग्नु
  • बेलुकापख ज्वरो आउने
  • खान मन नलाग्ने 
  • दुब्लाउँदै जाने
  • खकारमा रगत आउने

क्षयरोगलाई महारोग पनि भनिन्छ । तर यो रोग पाप गरेर अथवा वंशाणु रोग होइन । क्षयरोगीसँग सम्पर्क भएपछि मात्र यो रोग लाग्छ । त्यसैले क्षयरोगबाट बच्न रोग कसरी सर्छ भन्ने कुरा थाहा पाउन सक्यौं भने रोकथाम गर्न सजिलो हुन्छ ।

यो रोग श्वासप्रश्वासबाट सर्छ भन्ने कुरा थाहा भएपछि लक्षण देखिएका मानिसभन्दा टाढा बस्नु नै सबैभन्दा राम्रो उपाय हो । तर यसो भन्दैमा क्षयरोगीको नजिकै नहुने भन्ने हुँदैन । रोगीको उपचार गर्दा यस्ता कुरामा ध्यान दिन जरुरी छ,

  • क्षयरोगका बिरामीको पहिचान भएपछि एक हप्तासम्म कुनै पनि व्यक्तिको सम्पर्कमा नआउने, सकेसम्म टाढा बस्ने
  • रोगीको स्याहार गर्नेले माक्स लगाउने 
  • बिरामीको खकारलाई आगोले पोल्ने अथवा पुर्ने
  • बालबालिका जन्मेको ४५ दिनभित्र बिसिजी खोप अनिवार्य लगाउने 
  • कुपोषण हुन दिनु हुँदैन, भएमा उपचार गर्ने
  • बिरामीलाई पोषिलो, सकेसम्म प्रोटिनयुक्त खाना खुवाउनुपर्छ

क्षयरोग दीर्घकालिन जनस्वास्थ्य रोग हो । यो रोगको किटाणु सन् १८८२ मा रोबट कोपले पत्ता लगाउनु भएको थियो । रोग लाग्ने कारण पत्ता लागेको एक दशक भन्दा धेरै भइसक्यो, यसको निदानको लागि धेरै प्रकारका औषधि पनि बनि सकेका छन् तर क्षयरोगका किटाणुले आफूलाई वातावरण अनुकुल बनाएको हुनाले यो रोगका नयाँ बिरामी वर्षेनी बढिरहेका छन् । 

उपचार पद्धति

क्षयरोगको उपचारको सबैभन्दा राम्रो विधि भनेको डट्स हो । बिरामीले तोकिएको समयअवधि भरी ६ महिना, एक वर्ष, १८ महिना समयमा नै खाएको छ वा छैन भनी जाँच गर्ने विधि डट्स हो ।

अर्को जिन एक्सपर्ट भन्ने प्रविधि पनि आइसकेको छ । जसले खकार परीक्षणमा क्षयरोगको किटाणु छ वा छैन र उपचारमा कति समय औषधि खानुपर्ने पनि बताइदिन्छ ।  चिकित्सको सल्लाह अनुसार तोकिएको समयसम्म औषधि खाँदा ९२ प्रतिशत बिरामीलाई रोग निको हुन्छ ।

(नेपाल क्षयरोग निवारण केन्द्रका वरिष्ठ छाती तथा क्षयरोग विशेषज्ञ डा. मोहन कुमार प्रसाईसँग सुजाता खत्रीले गरेको कुराकानीमा आधारित) 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

  • अनि हामी झनै जवान भएर फर्कियौँ

    हिँड्दा हिँड्दै थच्च बस्न पाइयोस् । भेटेका कुरा कप्प खान पाइयोस् । अल्छि लागे सुत्न पाइयोस् । खुशी मानेर दौडन पाइयोस् । पैतलाले जहाँ मन लाग्छ टेक्न पाओस् । आँखाले जे मन लाग्छ देख्न पाओस् । यसो नगर भन्ने कोही नहोस् । यसो गर भन्ने कोही नहोस् ।

  • जापानको कृषिबाट नेपालले सिक्न सक्ने कुरा

    बर्षेनी हजारौ नेपाली युवा रोजगारका निम्ति विदेश राष्ट्रमा जाने गरेका छन् । धेरै नेपाली युवाको गन्तब्य बन्ने अर्को राष्ट्र हो जापान मिैले एसिया–प्रशान्त क्षेत्रको कृषि पढ्ने विधार्थीबीच भएको सम्मेलनमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेर जापान जाने मौका पाएको थिएँ ।

  • पोखरामा साक्षात देवी

    कोटको शिरान तिरका खुलै छोडिएकाले टाँकले छातीमा 'भि' आकारको डिजाइन बनाएका । वाह्य आवरणको त्यो आकर्षक डिजाइनले उघारेको भु-भाग छोप्न सेतो रंगको भित्री । कोटको माथिको गोजी रहने स्थानमा एयरलाइन्सको लोगो र नामथर स्पष्ट लेखिएको ट्याग । दबेका जस्ता देखिने सम्याइएका शालीन वक्षस्थल ।

  • ‘छक्का पञ्जा २’ किन भयो टाउको दुखाई ?

    हरेक सिनेमा यो काल्पनिक कथामा आधारित छ भनेर सुरु हुन्छ । त्यो भन्दा अघि सिनेमा सम्बन्धी नियमनकारी निकाय सञ्चार मन्त्रालय अन्तर्गतको चलचित्र सेन्सर बोर्डले चलचित्र हेर्छ । कानुनले बन्देज गरेको कुरा भए त्यसलाई काट्छ ।

  • बाम एकताले कांग्रेसमा ८ रेक्टरको भूकम्प

    नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रको गठबन्धन अप्रत्यासित हो । कांग्रेस र माओवादी केन्द्रको जुन गठबन्धन थियो र दुवै सरकारमा थिए । जसका कारण कांग्रेसको लागि यो ठूलै अचम्म भयो होला ।

सबै हेर्नुहोस
Joktantra
पछिल्ला समाचारहरु

सोसल मिडिया