MENU

विचार/अनुभूति

Ncell Axiata
USAID

सबै क्षयरोग सर्दैनन्

डा. मोहनकुमार प्रसार्इं -

क्षयरोग भन्ने बित्तिकै फोक्सोमा लाग्ने रोग भन्ने बुझिन्छ तर शरीरको नङ र कपालमा बाहेक सबै अंगमा क्षयरोग लाग्छ । क्षयरोगका किटाणुले पहिला आक्रमण गर्ने ठाउँ भनेको फोक्सो हो । शरीरमा माइकोब्याक्टेरियम ट्युबरकुलोसिस नामको सुक्ष्म जीवाणुको संक्रमणले क्षयरोग लाग्छ ।

क्षयरोगका बिरामीले खोक्दा, हाछ्यँु गर्दा किटाणुको संक्रमण हुन्छ । शरीरका अन्य अंगमा हुने क्षयरोग भन्दा फोक्सोमा लाग्ने क्षयरोग सर्नेसम्भावना बढी हुन्छ । तर सबै संक्रमितलाई क्षयरोग नै लाग्छ भन्ने हुँदैन, क्षयरोगको किटाणुले संक्रमित ९० प्रतिशत बिरामीलाई रोग लागेको हुँदैन । क्षयरोगका किटाणुको संक्रमण रोगमा परिणत हुनको लागि मानिसमा यस्तो अवस्था हुनु पर्छ,

  • शरीरको रोग प्रतिरक्षा शक्ति कमजोर हुनु
  • कुपोषण, एच आइ भी एड्स, मधुमेह जस्तो दीर्घकालिन रोग लागेको भए धुम्रपान, मध्यपान गर्ने 

फोक्सोको क्षयरोगको लक्षण

  • दुई हप्ता भन्दा धेरै खोकी लाग्नु
  • बेलुकापख ज्वरो आउने
  • खान मन नलाग्ने 
  • दुब्लाउँदै जाने
  • खकारमा रगत आउने

क्षयरोगलाई महारोग पनि भनिन्छ । तर यो रोग पाप गरेर अथवा वंशाणु रोग होइन । क्षयरोगीसँग सम्पर्क भएपछि मात्र यो रोग लाग्छ । त्यसैले क्षयरोगबाट बच्न रोग कसरी सर्छ भन्ने कुरा थाहा पाउन सक्यौं भने रोकथाम गर्न सजिलो हुन्छ ।

यो रोग श्वासप्रश्वासबाट सर्छ भन्ने कुरा थाहा भएपछि लक्षण देखिएका मानिसभन्दा टाढा बस्नु नै सबैभन्दा राम्रो उपाय हो । तर यसो भन्दैमा क्षयरोगीको नजिकै नहुने भन्ने हुँदैन । रोगीको उपचार गर्दा यस्ता कुरामा ध्यान दिन जरुरी छ,

  • क्षयरोगका बिरामीको पहिचान भएपछि एक हप्तासम्म कुनै पनि व्यक्तिको सम्पर्कमा नआउने, सकेसम्म टाढा बस्ने
  • रोगीको स्याहार गर्नेले माक्स लगाउने 
  • बिरामीको खकारलाई आगोले पोल्ने अथवा पुर्ने
  • बालबालिका जन्मेको ४५ दिनभित्र बिसिजी खोप अनिवार्य लगाउने 
  • कुपोषण हुन दिनु हुँदैन, भएमा उपचार गर्ने
  • बिरामीलाई पोषिलो, सकेसम्म प्रोटिनयुक्त खाना खुवाउनुपर्छ

क्षयरोग दीर्घकालिन जनस्वास्थ्य रोग हो । यो रोगको किटाणु सन् १८८२ मा रोबट कोपले पत्ता लगाउनु भएको थियो । रोग लाग्ने कारण पत्ता लागेको एक दशक भन्दा धेरै भइसक्यो, यसको निदानको लागि धेरै प्रकारका औषधि पनि बनि सकेका छन् तर क्षयरोगका किटाणुले आफूलाई वातावरण अनुकुल बनाएको हुनाले यो रोगका नयाँ बिरामी वर्षेनी बढिरहेका छन् । 

उपचार पद्धति

क्षयरोगको उपचारको सबैभन्दा राम्रो विधि भनेको डट्स हो । बिरामीले तोकिएको समयअवधि भरी ६ महिना, एक वर्ष, १८ महिना समयमा नै खाएको छ वा छैन भनी जाँच गर्ने विधि डट्स हो ।

अर्को जिन एक्सपर्ट भन्ने प्रविधि पनि आइसकेको छ । जसले खकार परीक्षणमा क्षयरोगको किटाणु छ वा छैन र उपचारमा कति समय औषधि खानुपर्ने पनि बताइदिन्छ ।  चिकित्सको सल्लाह अनुसार तोकिएको समयसम्म औषधि खाँदा ९२ प्रतिशत बिरामीलाई रोग निको हुन्छ ।

(नेपाल क्षयरोग निवारण केन्द्रका वरिष्ठ छाती तथा क्षयरोग विशेषज्ञ डा. मोहन कुमार प्रसाईसँग सुजाता खत्रीले गरेको कुराकानीमा आधारित) 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

  • पर्वतले कसेको गाँठो

    तपस्वीको तपस्थल, ज्ञानीको ज्ञानभूमि, प्रकृतिप्रेमी कविको भाव अङ्कुरित क्षेत्र, विज्ञानको अनुसन्धान पृष्ठभूमि, रोगीको ओखति भण्डार पर्वत मालाले नेपाली सौन्दर्य गाथालाई स्वाभिमानसँगै एकाकार गरेको छ ।

  • नेपाल भारत सम्बन्ध र राष्ट्रपतिको भ्रमण

    नेपाल र भारतको सदियौँ पुरानो कुटनीतिक सम्बन्ध मात्र नभएर रोटी र बेटीको सम्बन्ध अर्थात सामाजिक साँस्कृतिक सम्बन्धलाई नेपाली राजनीतिमा आज अलग ढंगले व्याख्या गर्न थालिएको छ ।

  • म मसानघाटको खरानीबाट जिउँदो भएर आएको मान्छे

    मलाई स्वप्नमा समेत आक्रमणको प्रयास भइरहेको छ भन्ने संकेत आएको थियो । प्रत्यक्ष भौतिक आक्रमणको सम्भावना त थिएन तर अभिचार क्रियाहरुको माध्ययमबाट पनि मानिसलाई कसरी विचलित पार्न सकिन्छ ? कसरी मानसिक रुपमा कमजोर बनाउन सकिन्छ ? भन्ने काम भयो ।

  • राजाका बग्गी गुडाउन बनेको सडकमा ८ लाख गाडी, अनि हर्न निषेध ?

    अल्प अध्ययन, अनुसन्धान तथा पक्षघात (प्यारालाइसिस) भएको सडक पूर्वाधारको उपस्थितिका बिच २०७४ वैशाख १ गतेबाट ध्वनि प्रदुषण कम गर्ने नाममा हर्न बजाउन प्रतिबन्ध लगाइएको छ । जसरी पनि कार्यान्वयन गरेरै छाड्छौँ भन्ने पदीय दम्भप्रति आफ्नो प्रतिरक्षा गर्नु पर्ने ट्राफिक प्रहरी माहाशाखा चुकेको देखियो ।

  • सरकारको अपरिपक्व कार्यशैली

    राज्यका निकायहरुमध्ये कार्यपालिका नागरिकको जनजीविकासँग प्रत्यक्षरुपमा जोडिएको हुन्छ । नागरिकको जीउधनको सुरक्षा, देशमा शान्ति सुव्यवस्था कायम राख्नु र नागरिकलाई राज्यको उपस्थिती प्रत्याभुत गर्नु उसको प्रमुख दायित्व र जिम्मेवारी हुन्छ ।

सबै हेर्नुहोस
Foreign Employment
Job Vacancy
पछिल्ला समाचारहरु

मेरो पनि भन्नु छ

  • भारतले पाकिस्तान र बंगलादेशको सिमामा पर्खाल लगायो भने नेपालले पाउने भुपरिवेष्ठित देशको अन्तर्राष्ट्रिय अधिकार हनन हुन सक्छ । भारतको कदमले नेपालले आयात गर्ने सबै कुरामा भारतकै भर पर्नुपर्ने हुन सक्छ । त्यसैले सरकारले यो विषयमा अहिल्यैदेखि चनाखो बस्नु जरुरी छ ।

    ​रोशन राइ
  • राजनीति गरेँ भन्दैमा स्कुल तथा क्याम्पसमा आगो लगाउन पाइदैन । आफैले ज्ञान लिने ठाउँमा विनास गरेर के गर्न खोजेका हुन् विद्यार्थी संगठनले ।

    ​दिपा डिएच
  • बिबिसी नेपाली सेवाका प्रमुख रबिन्द्र मिश्र राजनितिमा आउने भन्दा खुसी लागेको छ । हाम्रो आशालाई निरासा नबनाइ दिनु होला । केहि गरेर देखाइदिनु होला ।

    ​लेखराज गिरी
सबै हेर्नुहोस

सोसल मिडिया