MENU

विचार/अनुभूति

हैजा सधैँ काठमाडौं उपत्यकामा नै किन ?

डा. शेरबहादुर पुन -

यो वर्ष पनि ललितपुरमा हैजा देखिएको छ । अघिल्लो वर्ष पनि ललितपुरमा हैजाका बिरामी भेटिएका थिए । ललितपुर, भक्तपुर र काठमाडौं यी सबै काठमाडौं उपत्यका भित्रैका जिल्ला हुन् । विगतमा अक्कलझुक्कल काठमाडौं उपत्यका बाहिर प्रकोपको रुपमा हैजा देखिने गरे पनि उपत्यकाभित्र भने हैजा सदाबहार रोग जस्तै बनेको छ । 

काठमाडौं राजधानी शहर । सबैभन्दा बढी शिक्षित मानिसहरु बस्ने, देशको राजधानी र अरु ठाउँहरु भन्दा बढी व्यवस्थित र विकसित, प्रयोगशालाको सुबिधा भएको र देशका सबैभन्दा धेरै डाक्टरको उपस्थिति भएको ठाउँ हो ।

हैजाको जोखिम बढी न्यून आय भएको, अव्यवस्थित, स्वास्थ सम्बन्धी प्रचार प्रसार कम भएको र अशिक्षित ठाउमा बढी हुने गर्दछ, तर चाखलाग्दो कुरा यसको ठिक बिपरित नेपालमा राजधानी बाहिर भन्दा भित्र नै हरेक बर्ष हैजा नियमित र बढी देखिने गरेको देखिन्छ । 

कारणहरु :

  • १) हरेक वर्ष काठमाडौंको जनघनत्व अत्यधिक बढ्दै जानु तर खानेपानी तथा ढल व्यवस्थित नहुनु । 
  • २) झाडापखाला सम्बन्धि प्रचार पर्याप्त भएपनि ज्ञान अनुसारको आचरणमा परिवर्तन ल्याउन नसक्नु ।
  • ३) आधुनिक जीवनशैलीमा परिवर्तन हुँदै जादा खानपानमा परिवर्तन जस्तै बाहिरी खाना खाने प्रचलन बढ्दै जानु र जथाभावी बजारमा पाइने जारको पानी उपभोग गर्दा त्यसको विश्वनीयतामामा ध्यान नदिनु ।
  • ४) सम्बन्धित निकायबाट हैजा सम्बन्धि द्रुत जानकारी स्वास्थकर्मी तथा नागरिकलाई उपलब्ध नगराउनु फलस्वरुप सुरुमा नै नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुने वा शंकास्पद व्यक्तिको उपचार तथा निदानमा ढिलाई हुने । 
  • ५) हरेक वर्ष देखिने हैजाको बारेमा बन्द कोठामा मात्र छलफल हुने, तर त्यसको कार्यावन्यन पक्ष फितलो देखिने वा हैजा देखिसके पछि मात्र प्रतिक्रया देखाउने । 
  • ६) हैजा देखिसकेपछि मात्र इपिडिमियोलजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा र जिल्ला जनस्वास्थ हैजा नियन्त्रणमा मात्र लाग्नु तर हैजा फैलाउने क्षेत्र र बजारको अनुगमनमा भने ध्यान नपुर्‍याउनु । 

काठमाडौंमा सडक विस्तार र मर्मत कार्य हुँदै गरेको र त्यसैले अझै केही वर्ष खानेपानी र ढल, सुरक्षित र व्यवस्थित हुनेमा ढुक्क हुने अवस्था देखिँदैन । नतिजास्वरुप अझै केही वर्ष राजधानीबासीले हैजाको समस्याको सामना गर्नु पर्ने देखिन्छ ।

अझ ब्याक्टेरियाले आफ्नो रुप परिवर्तन गरे यो समस्या अरु भयाबह हुने सम्भावना देखिन्छ । निती निर्माणको तहमा सम्भाव्य क्षेत्रको अध्ययन गरी सम्बोधन गर्ने  र  निर्देशिका तयार पार्ने अनि कार्यन्वयन पक्ष सबल बनाउन सकेमात्र हैजालाई भविष्यमा धेरै हदसम्म नियन्त्रणमा ल्याउन सकिनेछ । 

(सरुवा रोग अनुसन्धान विज्ञ डा. पुन शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा कार्यरत हुनुहुन्छ)

 

Mitsubishi

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

  • सिन्डिकेट एक्सप्रेस : घोक्राएर खाँद्छ, उफार्दै लान्छ

    सिट मात्र भरिएर हुँदैन, टेक्ने र झुण्डिने ठाउँ समेत नभर्दासम्म गाडीवालाको चित्त बुझ्दैन । नत्र बस साहुको खल्ती भरिँदैन । सुरुमा रित्तै रहेको बस जसरी पनि बसवालाले भर्छ । केही लागेन भने घण्टौं पर्खाउँछ । वर आएर पनि फेरि पहिल्यैकै ठाउँमा फर्काउँछ । बोकेर, उचालेर, झ्याँकुटी पारेर, लोभ्याएर, फकाएर जसरी पनि मान्छे खाँद्छ ।

  • विचरा बोर्डिङका विद्यार्थी : जेलसरी जिन्दगी, व्यवहारिक ज्ञान शून्य

    ९८ प्रतिशत ल्याएर पास गरिरहेको छोरोलाई घर परिवारलगायत व्यवहारिक पक्ष केही पनि थाहा हुँदैन । थाहा होस् पनि कसरी उसलाई परिक्षामा कसरी प्रतिशत बढाउने फर्मुला बाहेक अरु केही सिकाइएन। सबै किताबका फर्मुला कण्ठ बनाइयो तर उसलाई जिन्दगीको फर्मुला कहिल्यै सिकाइएन।

  • संस्कृतभाषा र धर्म–संस्कृति–शिक्षाका बालपाठ्यपुस्तक

    वर्तमान परिस्थितिमा नयाँ पुस्तामा धार्मिक–साँस्कृतिक जागरणको आव¬श्यकता अनुभव गरेर लामो समयदेखि संस्कृत भाषाको र वैदिक हिन्दु धर्म–संस्कृतिको अध्ययन, मनन, आचरण र प्रचार–प्रसारमा संलग्न हुँदै आएको स्वाद्ध्यायशाला¬कुटुम्ब यसतर्फ अग्रसर भैरहेको छ ।

  • भर्ना अभियानको तामझाम : गुणस्तर सुधारमा किन जाँदैन ध्यान ?

    भर्ना अभियान बिगतमा पनि हामीले हेरेकै हौँ । अहिले पनि त्यसलाई निरन्तरता दिन खोजिएको छ । हरेक वर्ष सरकारी निकायबाट तामझाम देखाउने क्रम यो वर्ष पनि चलेकै छ । तर विद्यार्थी सामुदायिक विद्यालयमा किन आएनन् ? कसरी विद्यार्थीलाई आकर्षण गर्ने ?

  • एमाले–माओवादी एकता : मासिने पालो अब कसको ?

    भारतले नमिलाइदिएसम्म एक अर्काका शत्रु रहेका एमाले र माओवादी मिलाप भएर तालमेल गरेर चुनावमा जाँदा कांग्रेस सकियो । यी दुई कम्युनिष्ट जोडिएर एउटै पार्टी बनाउने क्रम चल्दैछ यस बेला ।तर एउटा शक्ति अर्का विरूद्ध प्रयोग भएर क्रमै सँग एक–अर्कालाई मास्ने विदेशी दाउ रोकिएको छैन नेपाली राजनीतिमा ।प्रश्न बाँकी छ, मासिने पालो अब कसको ?

सबै हेर्नुहोस
Skill Training
पछिल्ला समाचारहरु

सोसल मिडिया