MENU

विचार/अनुभूति

Ncell Axiata
chhaka panja

भविष्यको चिन्ता हुनेहरूका लागि...

 –बिनिता कार्की

शिक्षक भएका बखत ठूलो भएपछि के बन्ने भनेर सोध्यो भने मैले सोधेका धेरैजसो  बच्चाको जवाफ डाक्टर, पाइलट वा इन्जिनियर हुन्थ्यो । मैले नै पनि सानामा धेरैलाई यस्तै जवाफ दिएकी हुँ । मलाई लाग्छ जिन्दगीको एउटा नियम यस्तो पनि रहेछ, ‘उमेर सानो, सपना फराकिला, उमेर ठूला तर सपना साँघुरा ।’

मेरा अभिभावकलाई सम्झन्छु । उहाँहरूले पढ्न पाउनु भएन । तपनि परिवार राम्रोसँग चलाउनुभयो । हामीलाई राम्रो सस्कार दिनुभयो । असल अभिभावक, असल छिमेकी अनि असल नागरिक बन्न उहाँहरुलाई कहिल्यै पढाइको प्रमाणपत्र चाहिएन । 

भारतीय लेखक ‘मेननी चटर्जी’ले लेखेको क्रान्तिकारी नेता सूर्य सेनको जीवनकथामा आधारित पुस्तक ‘डु एण्ड डाइ’ (गर र मर) मा जित्नु छ भने मर्न परेपनि पछि पर्नुहुन्न भन्ने आशय छ । त्यसपछि ‘डु इट विफोर यु डाइ’अर्थात ‘जे गर्नु छ मर्नुभन्दा पहिले नै गर’ भन्ने सिद्धान्त हामीले सुन्दै आएका छौँ । तरपनि हामी धेरै युवा जीवनमा गर्ने चाहिँ के ? भन्ने प्रश्नमै अल्झिरहेका हुन्छौँ । हाम्रो गुनासो एउटै हुन्छ । देशमा अवसर छैन । क्षमताको कदर हुन्न । नातावाद र कृपावाद हावी छ । आदिइत्यादि हाम्रा मुखमै झुण्डिएका नारा जस्तै भइसके । 

आफू बलियो नभई, परिवारको आवश्यकता पूरा नगरी, समाज परिवर्तन गर्नतिर लाग्छु भन्ने सोच कसैलाई पनि आउँदैन । जीन्दगी नै दुई गाँस खाना र एकसरो लुगाको खोजीमा गुज्रिने भएपछि अरु कुरा तपसिलका हुने नै भए । 

नेपाली युवाको विचल्ली बनाउने एउटा कारक तत्व हामी हुर्केको समाज र हाम्रा परिवार पनि हुन् । नम्बर बढी आयो कि त ‘विज्ञान’ पढ्न उस्काउने समाज र परिवारले विज्ञान पढेर असफल हुनु भन्दा ‘आर्टस’् पढेर अब्बल हुनु जाति भनेर सिकाउँदैनन् । खेर गएको समय देशलाई गाली गर्न खर्चिनुभन्दा जीवन र समय सापेक्ष तालिम लिन पठाउने अभिभावक कमै छन् । प्रमाण पत्रलाई नै सबथोक देख्ने हाम्रा नजरले तारा लागेको प्रमाणपत्रधारीलाई निकम्मा देख्छ । 

कलेज पढ्ने तर्खरमा रहेका विद्यार्थीलाई विषय छान्न हुने सकस मलाई पनि राम्रोसंग थाहा छ । तर सामान्य हिसावले हेर्दा यो तनाव हुनुपर्ने विषय होइन । अर्थशास्त्र, समाजशास्त्र, नेपाली, जनसङ्ख्या, ग्रामीण विकास पत्रकारिता जस्ता विषय पढ्न रमाइलो लाग्छ भने मावविकी, शिक्षण र शिक्षणपद्दतीमा रुची भए शिक्षा, गणित, ऐच्छिक गणित, लगानी, नाफा, उद्यमतिर चासो भए ब्यवस्थापन, अनि इन्जिनियरीङ, मेडिकल वा बनस्पती, वातावरण, भौतिक विज्ञानमा चासो भए विज्ञान विषय लिएर पढ्नुपर्ने हो ।

तर हाम्रो शिक्षापद्दतीले १० कक्षा पुरा हुँदा पनि त्यो छान्न सक्ने बनाउँदैन । अनि कि अभिभावकको दबाब, कि साथीभाइको लहैलहै कि त जे भेटिन्छ त्यहि पढ्नुपर्ने बाध्यता लाखौ विद्यार्थीले बर्षेनी भोग्नुपरिरहेको छ । समाजमा डाक्टरको वा इन्जिनियरको मात्र होइन कलाकार, पत्रकार, वकिल, प्राध्यापक, गायक, खेलाडी सवैको चर्चा इज्जत र कमाई छ । कुरा यत्ति हो कि जुन क्षेत्रमा भएपनि काम राम्रो गर्नुपर्यो अरुभन्दा अब्बल हुन सक्नुपर्यो । 

जो प्लस टू वा स्नातक तहमा पढ्दैछन्, उनीहरूमा पनि धेरै निरासा हुन्छन् नै । परिवारबाट दवाव आउन थालेको हुन्छ । खर्च बढिरहेको हुन्छ, तर आम्दानी हुँदैन । सपना एकातिर थन्किएका हुन्छन् । घरबाट कति पैसा माग्नु भन्ने सोच आउन थाल्छ । राम्रो अंक ल्याएरै पास गरेको भएपनि हातमा सीप केही हुँदैन । अनुभव हुँदैन । अनि स्नातकोत्तर सकेर पनि विना पैसाको इन्टर्नसिप गर्न बाध्य हुन्छन् । 

पढ्दै काम गर्दै गर्नुजत्तिको प्रभावकारी सिकाइ कुनै हुँदैन । तर आफुले चाहेको विषय र क्षेत्र भने हुनुपर्यो । बेलैदेखि, इन्टर्नसीप गर्ने, स्वयमसेवक भएर विभिन्न ठाउँमा खटिने, विभिन्न तालिम लिने जस्ता कुरालाई पढाइसंगै लैजान सके गज्जपै हुन्छ । जस्तो शिक्षा संकाय पढिरहेको मान्छेले पढाउने काम, पत्रकारिता पढिरहेकोले पत्रकारिता गर्ने काम पनि संगसंगै गर्यो भने मात्र त्यो सिकाइलाई उसले ब्यहारमा ढाल्न सक्छ । गर्दै बुझ्दै सिक्दै जाने कुरा लागू हुन्छ । 

गाउँका कलेजमा अध्ययन गर्नेहरूको एउटा गुनासो हुन्छ, गाउँमा अवसर नै हुँदैन भन्ने । गाउँमा पनि प्रसस्त अवसर छन्, पहिचान गर्न नसक्नु हाम्रै कमजोरी हो । विद्यालय हरेक गाउँमा हुन्छ, नभए छिमेकी गाउँमा भएपनि हुन्छ । तपाईँ आफुले सक्ने विषयको ट्युसन गराएर करियरको सुरुवात गर्न सकिन्छ ।

त्यसरी पढाउँदा नेतृत्व क्षमता वृद्धि त हुन्छ नै, पढाउनु पर्ने भएकाले तपाईँलाई पनि पढ्न मन लाग्छ । साना साना कुराको ज्ञान हासिल हुन्छ । आत्मविश्वास बढ्छ, जुन पछिका दिनमा तपाईँ जुनसुकै क्षेत्रमा जाँदा पनि काम लाग्छ । 

कहाँ पुग्ने भन्ने प्रष्ट भएपछि बल्ल बाटो तय हुने हो । हामीलाई त्यो गन्तब्य थाहा पाउन नै सकस हुने गरेको छ । जसले गर्दा हामी यता जाने कि उता जाने भनेर जिन्दगीको चौबाटोमा अल्मलिन बाध्य हुन्छौं । 

आफू कहाँ आइपुगेँ र कहा पुग्नु छ भन्ने कुरा थाहा पाउनु जरुरी छ । कहिलेकाहीँ यात्रामा खाडलहरू आउँछन्, त्यस्तोबेला विवेकले काम गर्नु सक्नुपर्छ । कहिलेकाहीँ आफु सक्षम भएरपनि पाउनुपर्ने अवसर पाईँदैन । त्यस्तो बेला सहि समय आउनै बाँकी छ भन्ने सोच्नुपर्छ । जीन्दगीका प्राथमिकता आफैँले तय गर्नुपर्छ । इन्टरनेटलाई ज्ञानवर्धक कुरा सिक्न प्रयोग गर्ने हो की सामाजिक सञ्जालमा व्यस्त रहन, त्यो तपाईँको हातमा हुन्छ । कलेजमा अन्र्तक्रिया गर्दै सिकाइको दायरा बढाउने हो की, साइड टक गर्ने हो त्यो तपाईँमा भर पर्छ ।

फुर्सदको समय इन्र्टनसीपमा लगानी गर्ने हो की घुमेर÷सुतेर बिताउने हो त्यसको स्वतन्त्रता तपाईँमा निहित हुन्छ । आफुले भोलिका दिनमा काम गर्न चाहेको कम्पनी वा सँस्थाले कस्तो दक्षता भएको कामदार मागेका छन्, त्यसको अवलोकन गरेर इन्टरनेटबाटै त्यो सिप सिक्ने सक्ने सुविधा हामीले पाएका छौँ । जबसम्म हामीमा सिक्ने बानीको विकास हुँदैन, तबसम्म हामी परिस्कृत हुनै सक्दैनौँ । जिन्दगी सहज छ, हामी व्यर्थ कठिन बनाउँछौँ । 

हामी रुची र लक्ष्यमा झुकिन्छौँ कहिलेकाहीँ । स्कूलमा राम्रो गीत गाउनेलाई गायक, गायिका, राम्रो नाच्नेलाई कलाकार, राम्रो चित्र कोर्नेलाई चित्रकार र राम्रो बोल्नेलाई नेता भनेर घोषणा नै गरीदिन्छन् शिक्षक शिक्षिका । हुन त ती क्षेत्रपनि करियरकै पाटा हुन्, तर ती क्षेत्रमा लाग्न अझै धेरै परिश्रम गर्नु पर्छ भन्ने कुरा बिर्सिन हुँदैन । कुनै पेसा मार्फत ति क्षेत्रमा स्थापित हुन सक्ने आधार स्तम्भ बनाएर मात्रै त्यो रुची पुरा गर्दा राम्रो हुन्छ । पछिका दिनमा त्यो पेसा बेगर पनि जीवन चल्न सक्ने आधारशीला आफुले तयार गर्न सक्नुपर्छ । 

सबै मान्छेले आफ्नो खुसीको बाटो रोज्ने हो । तर आफ्नो खुसीको विन्दु कुन हो भन्ने कुरा चिन्न जरुरी छ । यदि तपाईँलाई आफुले रोजेको जीवनसाथी पाएर उसँग जीवन गुर्जान पाउँदा खुसी मिल्छ भने पनि ठिकै छ । त्यो अर्थमा तपाईँ पनि सफल हो । तर तपाईँ कुन अवस्थामा जिन्दगी गुजार्दै हुनुहुन्छ भन्ने कुराले अर्थ राख्छ ।

तपाईँ आफ्नो परिचय एउटा श्रीमान÷श्रीमति, छोरा÷बुहारी, आमा÷बुबामा मात्रै सिमित राख्न चाहनुहुन्छ भने धेरै मिहेनत गर्न नपर्ला । अधिकांशको जीवन यहि सेरोफेरोमा चलेकोे हुन्छ, जुन जीवन प्राय सबैले बाँचेका हुन्छन् । यो जीवनशैली जिन्दगीको न्युनतम स्ट्याण्डर्ड हो । अर्थात अरु केही नबने पनि मान्छे आफ्नो जीवनमा त्यति चाहिँ बन्छ ।

त्यो भन्दा फरक बनेर आफु हुनुको अस्तित्व समाजलाई छोढ्नु छ भने हामीले फरक काम गर्ने साहस राख्नु पर्छ । बढी पाउन चाहनेले परिश्रम पनि बढि नै गर्नु पर्छ । यो जीवनको एउटा नियम नै हो । आफुले कुन क्षेत्रमा राम्रो गर्न सक्नु भन्ने कुराको पहिचान चाहिँ आफैँले बेलैमा गर्नु सक्नु पर्छ ।

लक्ष्यप्राप्तिको दुरगामी योजना र अल्पकालिन योजनाको खाँका कोर्नु जरुरी छ । अबको यति वर्षमा म आफुलाई यहाँ देख्न चाहन्छु भन्ने अठोट हुनु पर्दछ । त्यसका लागी व्यवहारिकता पनि अत्यन्तै जरुरी हुन्छ । गल्तीहरूबाट सिक्दै आफुलाई परिस्कृत गर्नुपर्छ । सफलताको बाटो सहज छैन, त्यसैले सबै त्यहाँ पुग्न सक्दैनन् । तपाईँ किन त्यहाँ पुग्नु जरुरी छ र कसरी पुग्नुहुन्छ ? यो प्रश्नको उत्तर तपाईँसँग हुन पर्छ । 

जीवनमा केही बन्न चाहनेहरू बाधासँग डराउँदैनन् । बरु डटेर त्यसको सामना गर्छन् । जो हरेक परिस्थितिलाई समस्या देख्छ, उसले सफलता पाउन सक्दैन । सँघर्ष नगरी सफल हुन सकिँदैन । सबैसँग गरिने मित्रवत् व्यवहार, सोचेर बोल्ने बानीको बिकास, अरुलाई पनि सुन्ने प्रवृति, सबैको विचारको सम्मान आदि त सँधै खल्तिमा बोकेर हिँड्नु पर्ने जिनिस हुन् । आफ्नो क्षेत्र चिन्न चुक्नुहुँदैन, सफलता खोज्दै हामी होइन हामीलाई खोज्दै सफलता  टुुप्लुक्क आइपुग्छ । 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

  • प्रदेश नं. २ मा एमालेको मतपरिणाम, कमजोर लागे पनि यसकारण राम्रो

    प्रदेश नं २ को स्थानीय तहको परिणामले सबैभन्दा बढी नेकपा एमालेलाई हैरानीमा पारेको छ । चुनावअघि नेताहरुको अभिव्यक्ति सुन्दा लाग्थ्यो प्रदेश २ मा पनि एमालेले राम्रै नतिजा ल्याउला ।

  • दसैंमा परदेशीको चिठी

    आमाको कपाल ढकमक्क फुलिसक्यो होला । बुवाको अनुहार पनि चाउरिन थाल्यो कि ! बुवालाई घर व्यवहार चलाउन गाह्रो परेको छ होला । छोराले भनेजस्तो पैसा पठाएन भनेर मनले थकथकी मान्दै होला । सोच्नु हुँदो हो, अनि कहिलेकाहीँ त मेरो फोटो सुम्सुम्याउँदै भन्नुहुँदो हो यस्तै मात्र पैसा कमाउने भए विदेश नगएको भएपनि त हुन्थ्यो नि नाथु !

  • २ नम्बर प्रदेश समीक्षा : कांग्रेस पहिलो निश्चित, फोरमलाई प्रचण्डको सक्रियताले धोका !

    दुई नम्बर प्रदेशको स्थानीय तहको मतगणनाको परिणाम सार्वजनिक भइरहेको छ । अहिलेसम्मको मतपरिणामले दुई नम्बर प्रदेशमा प्रतिष्पर्धामा उत्रेका मुख्य ६ दल कोही पनि उत्साहित हुन सकेका छैनन् । दुई नम्बर प्रदेशमा कांग्रेस पहिलो हुने निश्चित देखिएको छ भने बाँकी स्थानका लागि दलहरुबिच प्रतिस्पर्धा भइरहेको छ ।

  • संविधान बनाउँदाको अनुभव : धारा पारित गर्दा पानी पनि खाइन

    लामो छलफल र संवादपछि घोषणा भएको नेपालको संविधान, ७० वर्षदेखिको नागरिकको चाहना र भावना पूरा भएको त्यो क्षण मलाई झल्झल्ली याद आउँछ । निकै गर्व लाग्छ त्यो क्षण सम्झँदा पनि । संविधान घोषणा नहुन्जेलसम्म संविधान घोषणा नगर्न धरै ठाउँबाट दबाब आयो ।

  • तेस्रो चरणको चुनावपछिको संकेत

    काठमाडौं, असोज २ – २ नम्बर प्रदेशका आठ जिल्लामा स्थानीय तहको तेस्रो चरणको चुनावसँगै संविधान कार्यान्वयन र राजनीतिक कार्यदिशाको बाटो थप फराकिलो बन्दैछ । राजपाको सहभागिता नै तेस्रो चरणको चुनावको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष हो ।

सबै हेर्नुहोस
western union
nepali women
पछिल्ला समाचारहरु

सोसल मिडिया