MENU

विचार/अनुभूति

मुसाले टोक्यो, के गर्ने ? के रेबिज रोग लाग्छ ?

ओपिडीमा एक्कासी मुसाले टोकेका बिरामीको संख्या बढ्यो । ओपिडी सकेर यसो मुसाले टोकेको बिरामीको प्रतिशत हेर्दा आफै अचम्मित भएँ । झन्डै ४० प्रतिशत बिरामी त मुसाले टोकेर परामर्श लिन आएका रहेछन् । यो संख्या भन्दा सयौँ गुणा बढी त निजी क्लिनिक वा अरु अस्पतालमा गएका हुन सक्छन् । 

त्यति नै संख्यामा मानिसहरु आफ्नै परिवारका सदस्य वा छिमेकी वा नजिकको क्लिनिकमा गएर परामर्श लिएको हुनुपर्छ । टेकु अस्पताल आउनेहरु भने आफै वा कसैको सल्लाहमा रेबिज विरुद्धको खोप लिने आशयले आउने गरेको देखिन्छ ।

मुसाले टोके के हुन सक्छ ?

मुसाले टोके स्ट्रेप्तोब्यसिलरी र स्पाईरिलम गरी दुइ प्रकारका ब्याक्टेरियाको संक्रमणको उच्च जोखिम हुन सक्छ । यी ब्याक्टेरियाहरु संक्रमित मुसाले टोके वा चिथरे मात्र पनि मानिसमा सर्न सक्छ । यसलाई समग्रमा र्याट बाइट फिवर भनेर बुझ्ने गरिन्छ । दैनिक मुसाले टोकेर मानिसहरु आउने गरेता पनि मेरो सम्झनामा एकाध व्यक्तिले मात्र मुसाको टोकाई पछि ज्वरोको शिकायत लिएर आएको देखिन्छ । यसको अर्थ बाँकी कसैलाई केही भएन भन्ने चाही होइन, सायद उनीहरु नजिकैको क्लिनिकबाट औषधी सेवन गरेको हुनुपर्छ ।

कस्तो लक्षण हुन सक्छ ? 

स्ट्रेप्तोब्यसिलरी ब्याक्टेरियाले संक्रमण गरे ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, मांशपेशीका दुख्ने, बान्ता हुने, जोर्नी दुख्ने र शरीरमा बिबिरा आउने हुन सक्छ । औसतमा टोकेको तीन देखि दश दिनमा यी लक्षणहरु देखिने गर्दछ । ज्वरो आएको २÷४ दिनमा हात खुट्टाहरुमा रातो बिबिरा देखिन सक्छ । यदी स्पाईरिलम ब्याक्टेरियाले संक्रमण गरे ज्वरोको अलावा टोकेको ठाउमा खत देखिने, ग्रन्थिहरु सुन्निने, र बिबिराहरु देखिन सक्छ ।  यी लक्षणहरु एक देखि तीन हप्ता सम्ममा देखिने गर्दछ । यदी समयमा नै उपचार नपाए फोक्सो, मुटु, टाउको लगायत अरु अंगहरुमा संक्रमण गर्न सक्छ । एन्टीबयोटिक चिकित्सकको परामर्श अनुसार लिएमा यस्ता जटिलताबाट बच्न सकिने छ ।

मुसाको टोकाईबाट कसरी बच्ने ? 

मेरो धेरै बर्षको अनुभवमा धेरै जसो नेपाली दाजुभाई दिदीबहिनीहरुले कुनै कारणले मुसालाई समात्न जादा वा मर्न खोज्दा वा सुतेको बेला टोकेको देखिन्छ । तसर्थ सकेसम्म मुसालाई नसमात्ने वा समात्नै परे राम्ररी पन्जा लागएर मात्र समात्ने वा मार्ने, र त्यस्तै कोठामा सुत्दा झुल लगाएर सुत्ने वा मुसा ओहोरदोहोर गर्ने वातावरण नै सृजना नगरिदिने उपायहरु अपनाउनु पर्छ । 

अन्तमा, के मुसाले टोकेर रेबिज रोग लाग्छ ?

टेकु अस्पताल आउनुको प्रमुख कारण उपचार सँगै यही प्रश्न को उत्तर खोज्न नै हो । यसबारेमा धेरै भ्रमहरु रहेको पाइन्छ । हालसम्म संसारमा कतै मुसाले टोकेर रेबिजÞ लागेको ईतिहास छैन र सम्भावना पनि देखिदैन । विश्व स्वस्थ संगठन र नेपाल सरकारले पनि मुसाले टोकेमा रेबिज बिरुद्धको खोप लगाउनु नपर्ने भनेर निर्देशिका नै जारी गरेको छ । तसर्थ यस अस्पतालमा मुसाले टोकेमा रेबिज बिरुद्धको खोप लगाउनै गर्दैन । तर मुसाको टोकाईबाट माथि उल्लेख भए जस्तै ब्याक्टेरियाको कारणले मानिसहरु बिरामी हुन सक्ने भएको बिशेष ध्यान भने दिनु पर्छ । र आवश्यक परे चिकित्सकको सम्पर्कमा रहनु पर्छ । किनभने समयमा उपचार नगरे यसको मृत्युदर ७ देखि १३ प्रतिशतसम्म भएको देखिन्छ ।                

डा. शेरबहादुर पुन
संयोजक, क्लिनिकल रिसर्च युनिट
शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल

Mitsubishi

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

  • विचरा बोर्डिङका विद्यार्थी : जेलसरी जिन्दगी, व्यवहारिक ज्ञान शून्य

    ९८ प्रतिशत ल्याएर पास गरिरहेको छोरोलाई घर परिवारलगायत व्यवहारिक पक्ष केही पनि थाहा हुँदैन । थाहा होस् पनि कसरी उसलाई परिक्षामा कसरी प्रतिशत बढाउने फर्मुला बाहेक अरु केही सिकाइएन। सबै किताबका फर्मुला कण्ठ बनाइयो तर उसलाई जिन्दगीको फर्मुला कहिल्यै सिकाइएन।

  • संस्कृतभाषा र धर्म–संस्कृति–शिक्षाका बालपाठ्यपुस्तक

    वर्तमान परिस्थितिमा नयाँ पुस्तामा धार्मिक–साँस्कृतिक जागरणको आव¬श्यकता अनुभव गरेर लामो समयदेखि संस्कृत भाषाको र वैदिक हिन्दु धर्म–संस्कृतिको अध्ययन, मनन, आचरण र प्रचार–प्रसारमा संलग्न हुँदै आएको स्वाद्ध्यायशाला¬कुटुम्ब यसतर्फ अग्रसर भैरहेको छ ।

  • भर्ना अभियानको तामझाम : गुणस्तर सुधारमा किन जाँदैन ध्यान ?

    भर्ना अभियान बिगतमा पनि हामीले हेरेकै हौँ । अहिले पनि त्यसलाई निरन्तरता दिन खोजिएको छ । हरेक वर्ष सरकारी निकायबाट तामझाम देखाउने क्रम यो वर्ष पनि चलेकै छ । तर विद्यार्थी सामुदायिक विद्यालयमा किन आएनन् ? कसरी विद्यार्थीलाई आकर्षण गर्ने ?

  • एमाले–माओवादी एकता : मासिने पालो अब कसको ?

    भारतले नमिलाइदिएसम्म एक अर्काका शत्रु रहेका एमाले र माओवादी मिलाप भएर तालमेल गरेर चुनावमा जाँदा कांग्रेस सकियो । यी दुई कम्युनिष्ट जोडिएर एउटै पार्टी बनाउने क्रम चल्दैछ यस बेला ।तर एउटा शक्ति अर्का विरूद्ध प्रयोग भएर क्रमै सँग एक–अर्कालाई मास्ने विदेशी दाउ रोकिएको छैन नेपाली राजनीतिमा ।प्रश्न बाँकी छ, मासिने पालो अब कसको ?

  • ०७५ मा छुकछुके रेल, मेलम्चीको भेल र क्रिकेट खेल

    सुखसँग दुःख गर्नु र दुःखमा पनि दुःख पाउनुमा आकाश पातालको फरक छ । दुःख गरेअनुसार फल मिल्यो भने त्यो दुःख पनि सुख हुन्छ । तर दुःखमा बगेको पसिना बालुवामा पानी खन्याए जस्तो भयो भने दुःखमाथि दुःख मात्रै हुन्छ । बितेका धेरै वर्षमा धेरैलाई यस्तै भयो । दुःखमाथि भुक्तमान, सास्तीमाथि सकस ।

सबै हेर्नुहोस
Skill Training
पछिल्ला समाचारहरु

सोसल मिडिया