MENU

विचार/अनुभूति

Ncell Axiata
chhaka panja

दुर्घटनामा मृतकको नाम फरक परेपछि ...

नवदीप अजनबी –

गाडी दुर्घटना कतै नहोस्, कहिले नहोस् । अप्रिय समाचार कहिले लेख्न नपरोस् । तर, यस्तो कामना गरेर मात्र नहुने । बेलाबेला दुर्घटना भइ नै रहेको हुन्छ । दुर्घटनापछि सामाचार त दिनै पर्‍यो । यो त पेशागत धर्म हो । पेशागत धर्म निभाउँदा पनि कहिलेकाहीँ स्रोतको गलत सूचनाको कारण पीडा भोग्नु परेको घटना पनि यदाकता आइलाग्छन् ।यस्तै आइलाग्यो, शनिबार नुवाकोटको शिवपुरी–७ थानाभञ्ज्याङमा भएको बस दुर्घटनाको समाचार सम्प्रेषणमा । दुर्घटना भयो भने समाचार सम्प्रेषणमा निकै प्रेसर हुन्छ । हामी जिल्लामा बस्नेहरुका लागि आफ्ना काम गरिरहेका सञ्चारमाध्यामबाट भन्दा अरु सञ्चारमाध्यामबाट धेरै फोन आउँदा कहिलेकाही त दिक्कै पनि भइन्छ । 

शनिबार पनि मध्यान्हतिर दुर्घटनाको जानकारी पाएपछि त्यसको सूचना संकलनमा धेरै सकस भयो । जहाँ दुर्घटना भयो त्यो स्थानमा फोनको सहज पहुँच थिएन । कहिले सिडिओलाई फोन गर्‍यो, कहिले एसपी, डिएसपी र प्रहरी निरीक्षकलाई । बेलुकीपख प्रहरीसँग दुर्घटनामा ज्यान गुमाउनेको विवरण माग्दा उनले सात जनाको नाम टिपाए, २ जनाको ठेगाना बिनाको नाम आयो । त्यही समाचार गयो । 

मृतकको सूचीमा एक जनाको नाम नै फरक परेछ । आइतबार विहानमात्र प्रहरीले पनि नाम फरक परेको थाहा पायो । मृतकको सूचीमा जसको नाम राखिएको थियो, ती व्यक्ति घाइतको सूचीमा थिएनन् । हामीले सूचनाको भरपर्दो स्रोतबाट आएको विवरण गलत हुन्छ भन्ने ठानेनौं । तर, प्रहरीको सूचना गलत भइदिंदा श्रोता र पाठकको नजरमा सञ्चारमाध्यम गलत भयो । सञ्चारमाध्यमको नजरमा हामी सम्वादाता गैरजिम्वेवार देखिने भइयो । अनि, हाम्रा नजरमा प्रहरी । 

एउटा पाठक भएको नाताले तीन चरण पछिको लहरो केलाउँदैन । उसले सिधै सञ्चारमाध्यमलाई धारे हात लाउँछ नै । अनि यसमा जसको नाम आयो, सकुशल व्यक्तिको मृतकको सूचीमा । त्यसमा नाम आउने व्यक्ति र उसका आफन्तलाई बढि पीडा हुन्छ । 

पछिल्लो समय नेपालमा ‘बे्रकिङ न्युज’ भन्दै यस्ता घटनामा को भन्दा को महिले हुने एकप्रकारको लिगलिगे दौड चल्छ सञ्चारमाध्यामहरुबीच । तर, लिगलिगे दौड जित्ने अभिलाषामा गलत समाचार दिंदा हुने क्षति(भौतिक वा मानसिक) वा पीडाको ओखती बनेकै छैन । यस्तै दौडमा यसपाली म पनि चिप्लिएँ । नाम गलत सम्प्रेषण भएको भन्ने थाहा हुनासाथ म आफैलाई लाग्यो ‘साच्चै मैलै ठूलै अपराध गरेँ’ । 

कहिलेकाही संख्या फरक परेको थियो । कहिले मृतकको सख्ंया ५ भन्दा तीन मात्र हुने, ४ भन्दा ३ मात्र भएका घटना थियो । त्यतिबेला संख्यामात्र फरक परेको थियो । तर, नाम नै फरक परेको पहिलो पटक झेलियो । 

मलाई पहिलेदेखि यस्ता दुर्घटनाका समाचारमा ‘पहिलो हुनुपर्छ’ भन्ने लाग्दैन । सही सूचना लिएर समाचार दिंदा ढिलै भए पनि आकाशै खस्दैन भन्ने लाग्छ । कहिलेकाही डेस्कबाट फोन आउदा ‘फलाना मिडियामा यति आइसकेको छ । तपाई त थोरै भन्दै हुनुहुन्छ’ । तर आधिकारिक रुपमा पुष्टी नभई दिँदा गलत सूचना जान्छ । अरुले जे भने पनि पनि आधिकारिक निकायबाट पुष्टी नभएकोले नदिएको भन्ने गर्थें म । तर, यसपाली आधिकारिक निकायबाटै हावा खुस्कियो । 

विगतमा केही घटनाहरुमा गलत सूचनाहरु प्रवाह भएको उहाहरण केही छन् । पाँच वर्ष अघि नुवाकोटको दुईपिपलमा बस दुर्घटना भयो । काठमाडौंको एक टिभीले पाँच जनाको ज्यान गएको समाचार ‘ब्रेक’ ग¥यो । तर, दुर्घटनामा तीन जनाको ज्यान गएको थियो । भोलिपल्टसम्म पनि त्यो टिभी पाँचबाट ३ मा झर्न तयार भएन । टिभीको लागि जिल्लाबाट काम गर्ने रिपोर्टरले संख्या सच्याए कि सच्याएनन् कुन्नी । टिभीले भनेको ‘पाँच’आजसम्म पूरा भएको छैन ।दुई वर्षअघि रसुवामा बस दुर्घटना हुदाँ ३८ जना(दुर्घटानस्थलमा ३६ जनाको ज्यान गाको थियो) को ज्यान गयो । म आफू पनि रिपोर्टिङको लागि घटनास्थल पुगेँ । रसुवासमेत कार्यक्षेत्र भएको मैले काम गर्ने पत्रिकामा भोलिपल्ट ३८ जनाको ज्यान गएको भनि समाचार आयो ।  

समाचारपढेपछि ‘जिल्ला हाकिम’लाई फोन गरेँ खै कसरी संख्या बढ्यो भन्ने जवाफ आयो । पत्रिकाले भनेको मृतकको संख्या पुग्न थप तीन दिन कुर्न पर्‍यो । अर्थात उपचारको क्रममा थप दुई जनाको ज्यान गयो ।

हामी पत्रकारहरुबाट हुने गरको यस्ता गल्तीबाट पीडित पक्षलाई पुग्न तनावको मापन शायदै हामी गर्न सक्छौ । तर, हामीले यस्ता गल्तीहरुमा पीडितको स्थानमा आफूलाई राखेर हेर्‍यौं भने आमामी दिनमा सहि सूचना प्रवाह गर्न थप जिम्वेवारी बोध गराउँछ । हतारको साहित्य भन्ने पत्रकारिताको हाम्रो सानो हतारले कसैको जीवन बर्बाद बनाउन सक्ने भएकोले पत्रकारितालाई हतारको साहित्य मात्र भन्नु हुँदैन । 

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

  • संविधान बनाउँदाको अनुभव : धारा पारित गर्दा पानी पनि खाइन

    लामो छलफल र संवादपछि घोषणा भएको नेपालको संविधान, ७० वर्षदेखिको नागरिकको चाहना र भावना पूरा भएको त्यो क्षण मलाई झल्झल्ली याद आउँछ । निकै गर्व लाग्छ त्यो क्षण सम्झँदा पनि । संविधान घोषणा नहुन्जेलसम्म संविधान घोषणा नगर्न धरै ठाउँबाट दबाब आयो ।

  • तेस्रो चरणको चुनावपछिको संकेत

    काठमाडौं, असोज २ – २ नम्बर प्रदेशका आठ जिल्लामा स्थानीय तहको तेस्रो चरणको चुनावसँगै संविधान कार्यान्वयन र राजनीतिक कार्यदिशाको बाटो थप फराकिलो बन्दैछ । राजपाको सहभागिता नै तेस्रो चरणको चुनावको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष हो ।

  • जसले आफ्नै बलबुतामा संविधानको उल्था गरे !

    झन्डै डेढवर्ष अघि एकदिन मित्र एकराज चौधरीले कुरा चुहाउनु भयो, 'मैले नेपालको संविधान थारु भाषामा उल्था गर्ने विचार गरे।' एकजना रेडियोकर्मी जसलाई म जहिले भेट्थे बिहानदेखि बेलुकासम्म रेडियो स्टेशनमै व्यस्त रहेको पाउँथे । त्यसैले मैले चौधरीको कुरालाई गम्भीरतापूर्वक लिइन ।

  • महिला हिंसा कम गर्ने अभियानमा लागेका पुरुष

    सेतो कुर्ता र धोती । काँधमा सेतै गम्छा । निधारमा ठाडो रातो टीका । टाउकोमा लामो टुप्पी, शिखा पारिएको । सिरहाको मझौराका गोविन्द यादव । देख्दा लागेको थियो, यी व्यक्ति गाउँको पूजारी वा धार्मिक अगुवा हुनुपर्छ । वा धर्म तथा परम्पराको नाममा बाँधिएको पात्र ।

  • माइक्रोबसमा देखिएको परदेशीका प्रेम

    तीनमध्येका एक युवा बोले, ‘कान्छी तिमी त्यता म यता ।’ सँगैका अर्को युवाले थपे, ‘तिमीलाई छाडेर विदेश जान पनि मन थिएन, अहिलेपनि पछाडिको सिटमा राख्न कहाँ मन छ र ?’ तेस्रोले प्याच्च उनी बोले, ‛काखैमा राखन त । कसले रोकेको छ र ?’

सबै हेर्नुहोस
western union
nepali women
पछिल्ला समाचारहरु

सोसल मिडिया