MENU

समाज

Ncell Axiata
NIC Asia

आठ घण्टा भन्दा काम लगाउनुहुँदैन भनेर सिकाउने धनबहादुरले मलेसियामा १६ घण्टा काम गर्नुपर्‍यो

मोहन पौडेल/उज्यालो ।

काठमाडौं, असोज २७ – कैलालीको टिकापुर ९ का धनबहादुर बुढामगर झण्डै १२ वर्ष अघि लुथरन विश्व फेडेरेसनको सशक्तिकरण परियोजनामा काम गर्नुहुन्थ्यो । साढे ३ वर्ष काम गरेपछि माओवादी द्वन्द्वका कारणका लुथरनको कार्यालय त्यहाँबाट काठमाडौं सर्‍यो । धनबहादुरको जागिर सकियो । 

जागिर नभएपछि उहाँले टिकापुरमै होटल चलाउनुभयो । तर त्यसमा पनि द्वन्द्वको असर प¥यो । सोझै धम्की त आएन तर पनि द्वन्द्वका कारण होटल राम्रोसँग चलेन । होटल नचलेपछि उहाँले विदेश जाने सोच बनाउनुभयो । 

त्यतिबेला उहाँलाई विदेश गयो भने के के नै गर्न सकिन्छ अनि त ‘लाइफ स्टाइल’ नै चेन्ज हुन्छ भन्ने सपना देख्नुभयो । मलेसिया उड्दै गर्दा विदेश भनेपछि कति हो कति राम्रो हुन्छ भन्ने सोचेका धनबहादुरसँग कमाउने सपना पनि थियो । ‘यहाँबाट जाने बेलामा हाम्रो देशमा भन्दा विदेशमा त मानवअधिकारको अवस्था पनि त राम्रो छ नी भन्ने सोचेको थिएँ’ धनबहादुरले भन्नुभयो ।  

तर त्यहाँ पुगेपछि मात्रै थाहा पाउनुभयो विदेश त आफूले सोचे जस्तो नहुने रहेछ । यहाँ हुँदा श्रमिक अधिकार र मानव अधिकारका कुरा सिकाउने धनबहादुरले मलेसिया पुगेपछि त्यो विपरितको सामना काम र नियम सहनुपर्यो । 

‘यहाँ मौलिक अधिकारका बारेमा एक जना सर्वसाधरणलाई ४० किलो भन्दा धेरैको भारी बोकाउनुहुँदैन अनि ८ घण्टा भन्दा धेरै काम लगाउन पाइँदैन भन्ने सिकाउँथ्यौं तर मलेसियमा त ठिक उल्टो भयो ’ धनबहादुर सुनाउनुहुन्छ, ‘सकेजति भारी बोकाउने अनि ८ घण्टा होइन ३६ घण्टासम्म पनि काम लगाउँदो रहेछ ।’ 

उहाँले नेपालीसँगै त्यहाँ काम गर्ने सबै विदेशी कामदारको अवस्था यस्तै देख्नुभयो । यसले धनबहादुरलाई केही समय निराश त बनायो । तर यो सास्ती एक वर्ष भन्दा धेरै सहनु परेन । ४ वर्ष बसेका धनबहादुर बाँकी ३ वर्ष त आफूले काम गर्ने ठाउँको कमाण्डर नै हुनुभयो । त्यही तीन वर्षमा धनबहादुरले धेरथोर कमाउनु अनि बचाउनु पनि भयो ।

कमाई भइरहेपनि एक वर्षसम्म पाएको दुःखले उहाँलाई मलेसिया बस्ने इच्छा मरिसकेको थियो । त्यही एक वर्षमा उहाँले नेपाल फर्किने अठोट गरिसक्नुभएको थियो ।नेपाल फर्किने निष्कर्षमा पुगेका धनबहादुरले नेपाल गएर खेतीपाती नै गर्छु भन्ने पनि निधो गर्नुभयो । किनकि उहाँले मलेसियामा व्यावसायिक तरिकाले गरिएको खेती पनि देख्नुभएको थियो ।

खेती गर्ने त्यो तरिका देख्दा उहाँलाई मलेसियामा गरे जति दुःख गर्ने हो भने नेपालमै विदेशको भन्दै चौबर कमाउन सकिन्छ भन्ने लाग्थ्यो । यही अठोट लिएर धनबहादुर सन् २०११ मा नेपाल फर्किुभयो । उहाँले नेपालको विकास गर्ने हो भने कृषिलाई व्यावसायिक र आधुनिक बनाउनुपर्छ भन्ने कृषि विशेषज्ञका कुरा सुन्नुभएको थियो । त्यसैलाई मूल मन्त्र मानेर उहाँले केरा खेती गर्ने निधो गर्नुभयो ।

अहिलेको उहाँकै शब्दमा त्यहाँको काम र कमाई अनि यहाँको काम र कमाईमा आकाश जमिनको फरक छ । उहाँले अहिले डेढ विगाहमा केरा खेती गरिरहेका धनबहादुरले वर्षमा पाँच लाख रुपैयाँ कमाइरहनुभएको छ । त्यो पनि परिवारसँगै बसेर । 

‘मैले अहिले एक बिगाहा झण्डै दुई हजार बोट केरा रोपेको छु । एक बोटबाट ३ सय रुपैयाँ आम्दानी हुन्छ । यसरी हिसाब गर्दा पहिलो वर्ष ६ लाख रुपैयाँ आम्दानी भयो ।’ धनबहादुरले आम्दानीको हिसाबकिताब सुनाउनुभयो । विदेशमा भुक्तमान, स्वदेशमा प्रगतिको कथा टिकापुरका नरेश बहादुर राउतको पनि उस्तै छ । 

‘बिल्डिङमा बोर्ड लगाउने भनेर लग्यो तर ४५ डिग्रीको घाममा तार तान्न लगायो’

उहाँले मलेसिया र कुवेतमा गरी ३ वर्ष बिताउनुभयो तर कमाउन सक्नुभएन । रेष्टुरेण्टमा कुक हेल्पर भनेर मलेसिया लगेपनि यहाँ भनेको काम पाउनुभएन । मलेसिया जानु भन्दा अघि उहाँले भारतमा होटलमै काम गर्नुभएको थियो ।

त्यसैले त्यही कामका लागि भनेर मलेसिया पुग्नुभयो तर भनेको काम पाउनुभएन् । हुन त अरु नेपाली जसरी भाँडा माझ्नु र नाली सफा गर्नु त परेन । तर ३५ हजार रुपैयाँको तलब भनेको आधा मात्रै दिने अनि काम चाहिँ ८ घण्टा भनेकोमा १५/१६ घण्टा लगाउने । 

त्यसले उहाँलाई न कमाउन सक्नुभयो न जमाउन नै । ‘भनेको तलब पनि दिएन अनि त्यतिबेलै मलेसियन रिंगिटको भाउ पनि घटेपछि मलेसिया बस्नु नबस्नुको कुनै अर्थै भएन’ नरेश भन्नुहुन्छ । 

दुई वर्ष कुर्दा पनि न काम फेरियो न तलब नै बढ्यो । मलेसियामा कमाएको  पैसा त्यहाँ खाँदा बस्दै ठिक्क भएपछि उहाँ दुई वर्षमा खाली हात नेपाल फर्किनुभयो । घर फर्किएर पनि कमाउने मेलो पहिल्याउन नसकेका नरेश कतार पुग्नुभयो ।

कतारमा नरेशले मलेसियाको भन्दा पनि धेरै दुःख पाउनुभयो । नेपालमा म्यानपावरले उहाँलाई इलेक्ट्रोनिक्स हेल्परमा पठाउने बतायो । तर उहाँसँग इलेक्ट्रोनिक्स हेल्परको सीप थिएन । 

उहाँले त्यो कुरा म्यानपावरलाई भन्नुभएको पनि हो तर म्यानपावरका चिल्ला कुरामा उहाँ झुक्किनुभयो र कतार पुग्नुभयो । ‘बिल्डिङहरुमा बोर्डहरु लगाउने भनेर लगेको थियो तर त्यहाँ पुगेपछि त मोटामोटा तार तान्नु पर्ने अनि खाल्डोमा हाल्नुपर्ने त्यो पनि ४५ डिग्री भन्दा पनि धेरैको गर्मीमा ’ नरेशले सुनाउनुभयो । 

गर्मी खप्न नसकेर सँगै काम गर्ने साथी ढलेको देखेका नरेश पनि एक महिना पनि नपुग्दै ढल्नुभयो । टाउकोमा चोट लाग्यो । तर कम्पनीले उपचार गरेन । अकामा अथवा परिचयपत्र पनि नबनेकाले साथीहरुसँग सहयोग मागेर उपचार गर्नुभयो अनि मलेसियामा भएका दाईसँग पैसा मगाएर घर फर्किनुभयो ।

उहाँलाई उद्धार गर्न सहयोग गरेको सुरक्षित आप्रवासन परियोजनाले वैदेशिक रोजागार प्रवद्र्धन बोर्डबाट डेढ लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति दिलाउन पनि सहयोग गर्यो । कुनै समय विदेशको विकल्प नदेखेका नरेशका लागि मलेसिया र कतारमा भोगेको दुःख पाठ बन्यो । विदेशमा मान माथिको भुक्तमान खेपेका नरेशले घर फर्किएर धनगढीमा सबै भन्दा धेरै जग्गामा केरा खेती गरेका विनोद शाहसँग काम गर्नुभयो । 

झण्डै एक वर्ष काम गर्दा केरा खेतीले उहाँलाई लोभ्यायो । त्यतिबेलाको लोभ अहिले नरेशका लागि सहि साबित भएको छ । उहाँले पनि एक बिगाहामा केरा लगाउनुभएको छ । अनि आम्दानी धनबहादुरको जस्तै छ । ‘पहिलो फसल बेच्दा झण्डै तीन लाख जति कमाएँ त्यसपछि त यो बढ्दै जान्छ’ उहाँले पनि धनबहादुरकै जस्तो आम्दानीको गज्जबकै हिसाबकिताब सुनाउनुभयो । त्यही भएर त उहाँ केरा खेती बढाउने योजना बनाउनुभएको छ । 

विदेश जाने धेरै जसो युवालाई एजेण्ट र म्यानपावरले घरबाट पाइला बाहिर राखेदेखि नै ठगिन थाल्छन् । त्यसमाथि पनि विदेश पुगेपछि भने अनुसारको काम र दाम नहुँदा हतास भएर फर्किन्छन् । 

धनबहादुर र नरेश पनि यसरी नै दुःख पाएर फर्किएका हुन् । तर उनीहरु अरु भन्दा अपवाद बनेका छन् । ठगियो भनेर पुर्पुरोमा हात लाएर बसेनन् नेपालमै भएको सम्भावना खोज्नतिर लागे । 

त्यसैले युवाहरुलाई उनीहरुको सुझाव पनि त्यस्तै नै छ । ‘विदेशमा सकिनसकी दुःख गर्नु भन्दा त यहीँ दुःख गर्नु कति हो कति राम्रो त्यसैले विदेश जान लागेका र विदेशबाट दुःख पाएर फर्किएकाहरुले पनि एक पटक सोच्दा राम्रो ।’ नरेश र धनबहादुरको एउटै सुझाव छ ।  

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित सामग्रीहरु

सबै हेर्नुहोस
Skill Training
पछिल्ला समाचारहरु

सोसल मिडिया