देशका आधाभन्दा धेरै सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थीको सङ्ख्या १ सय जनाभन्दा कम

 असार २६, २०८१ बुधबार १८:२:२५ | रासस
unn.prixa.net

काठमाण्डाै – घट्दो जनसङ्ख्या, बढ्दो बसाइँसराइ र शहरी क्षेत्रमा निजी विद्यालयको प्रभावसँगै देशका ५० प्रतिशतभन्दा बढी सामुदायिक विद्यालयमा सय जनाभन्दा कम विद्यार्थी हुन पुगेका छन् । सार्वजनिक शिक्षाको सुधारका लागि सरकारी र गैरसरकारी क्षेत्रबाट पहल जारी रहे पनि कुल सामुदायिक (सरकारी) विद्यालयमध्ये आधाभन्दा बढीमा सय जनाभन्दा कम विद्यार्थी देखिएका हुन् ।

शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले भर्खरै सार्वजनिक गरेको शैक्षिक सूचना २०८० मा सयभन्दा कम विद्यार्थी भएका सामुदायिक विद्यालयको सङ्ख्या १५ हजार ९ सय ६५ वटा उल्लेख छ । याे सङ्ख्या कुल सामुदायिक विद्यालयको सङ्ख्या (२७ हजार ९ सय ९०) को ५७ दशमलव ०३ प्रतिशत हो । आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा सयभन्दा कम भएका सामुदायिक विद्यालयको सङ्ख्या १४ हजार रहेकामा विद्यालय समायोजन (मर्ज) को नीतिसमेत सञ्चालन भएको स्थितिमा अहिले कम विद्यार्थी भएका विद्यालयको सङ्ख्या झन् बढेको देखिएको छ ।

सयदेखि ५ सयसम्म विद्यार्थी भएका सामुदायिक विद्यालय ९ हजार ७ सय ४, ५ सय १ देखि १ हजारसम्म विद्यार्थी भएका सामुदायिक विद्यालय १ हजार ६ सय ३६, १ हजार १ देखि १ हजार ५ सयसम्म विद्यार्थी भएका सामुदायिक विद्यालय ४ सय ९, १ हजार ५ सय १ देखि २ हजारसम्म विद्यार्थी भएका सामुदायिक विद्यालय १ सय ३६ र २ हजारभन्दा बढी विद्यार्थी भएका सामुदायिक विद्यालयको सङ्ख्या १ सय रहेको छ । अहिले २ हजार ७ हजार ९ सय ९० सामुदायिक र ७ हजार ८ सय ८६ संस्थागत (निजी) गरी कुल ३५ हजार ८ सय ७६ विद्यालय (आधारभूत तहदेखि कक्षा १२ सम्म) छन् । २०७९ सालमा सामुदायिक, संस्थागत र धार्मिक गरी ३६ हजार ५ सय २ विद्यालय रहेका थिए ।

शिक्षा, विकास तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रको तथ्याङ्कअनुसार २०८० सालमा सामुदायिक र संस्थागत दुवैमा गरी आधारभूत तह कक्षा ५ सम्म १७ हजार ६ सय १७, आधारभूत तह कक्षा ८ सम्म ६ हजार ७ सय ६७, माध्यमिक तह कक्षा १० सम्म ६ हजार ६ सय ७२ र माध्यमिक तह कक्षा १२ सम्म ४ हजार ८ सय २० विद्यालय रहेका छन् ।

केन्द्रका महानिर्देशक दीपक शर्मा जन्मदर कम हुँदै जानु, शहरी क्षेत्रमा संस्थागत (निजी) विद्यालयका विद्यार्थी बढ्नु र ग्रामीण क्षेत्रबाट नागरिकको शहरी क्षेत्रमा बसाइँसराइ बढ्नुले धेरै सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थी कम भएको बताउनुहुन्छ । दोलखाको रोल्वालिङमा ११ परिवार मात्रै रहेको र त्यहाँ ८ जनामात्रै विद्यालय उमेरका बालबालिका रहेको स्थितिमा त्यहाँको प्राथमिक विद्यालय बन्द वा समायोजन गराउने हो भने त्यहाँका बालबालिका अर्काे गाउँको विद्यालयमा पुग्न २ घन्टासम्म हिँडेर जानुपर्ने अवस्था रहेको बारेमा पनि सोच्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ ।

विद्यालय समायोजन नीतिमा आधा घन्टाभन्दा कम पैदल दूरीमा पर्ने सामुदायिक विद्यालयमा १५ भन्दा कम विद्यार्थी भएमा नजिकैको विद्यालयमा मर्ज गर्नुपर्ने व्यवस्था रहेको छ ।

निःशुल्क तथा अनिवार्य शिक्षा ऐन २०७५ ले बालबालिकालाई आधारभूत तहसम्म पायक पर्ने विद्यालयमा निःशुल्क शिक्षा दिनुपर्ने भएकाले न्यून विद्यार्थी भए पनि दुर्गम गाउँका विद्यालयलाई कायम गरिएको महानिर्देशक शर्माले बताउनुभयो ।

सरकारको आउँदाे आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा सामुदायिक विद्यालयमा प्राविधिक धारका कार्यक्रमको नक्शाङ्कन गरी पुनर्संरचना गर्ने, विद्यालयमा प्राविधिक धारका कार्यक्रम सञ्चालन गर्न पालिकालाई प्रोत्साहित गर्ने, विभिन्न क्षेत्रमा सीप विकासका लागि कक्षा १० उत्तीर्ण विद्यार्थीका लागि विशेष कार्यक्रम लागू गर्ने योजना छ ।

शिक्षा प्रणालीमा परिमार्जन गर्ने लक्ष्य लिएको यस नीति तथा कार्यक्रममा ज्येष्ठ नागरिकबाट नयाँ पुस्ताका बालबालिका तथा युवावर्गमा ज्ञान, सीप तथा अनुभव पुस्तान्तरण गर्न आवश्यक प्रबन्ध गरिने र विद्यालय शिक्षालाई प्रविधिमैत्री बनाई शिक्षण सिकाइमा रहेको असमानता कम गर्न र गुणस्तरीय शिक्षामा सबैको पहुँच वृद्धि गर्न ‘एक पालिका एक स्मार्ट विद्यालय’ अवधारणा कार्यान्वयनमा ल्याइने उल्लेख छ ।

अन्तिम अपडेट: असार ३०, २०८१

उज्यालोका खबर फेसबुक, इन्स्टाग्राम, एक्स ट्वीटरयूट्युबमा हेर्न तथा उज्यालो रेडियो नेटवर्क ९० मेगाहर्जसँगै देशभरका विभिन्न एफएम रेडियोहरुबाट पनि सुन्न सकिन्छ । उज्यालोमा प्रकाशित तथा प्रसारित सामग्री यस संस्थाको स्वतन्त्र, निष्पक्ष र तथ्यमा आधारित सम्पादकीय नीतिबाट निर्देशित छन् र गल्ती नहोस भन्नेमा सचेतता अपनाएर तयार पारिएका छन् । प्रकाशन र प्रसारण भएका सामग्रीको विषयमा तपाईको गुनासो, प्रतिकृया र सुझावलाई हार्दिक स्वागत गर्दै गल्ती भएको पाईएमा तत्काल सच्याइने जानकारी गराईन्छ । उज्यालोबाट प्रकाशन तथा प्रसारण हुने सामग्रीको प्रतिलिपि अधिकार यस संस्थामा निहीत रहेकोले संस्थाको अनुमति विना समाचारको नक्कल उतार्ने, पुनरुत्पादन, प्रशारण वा फोटोकपी गर्न पाइदैन । कसैले त्यसो गरेमा कानूनी कार्वाही हुन सक्नेछ ।

तपाईको प्रतिक्रिया